Hồ Đắc Di - Giữ sự sống giữa chiến trường

Năm sinh: 1900  |  Năm mất/hy sinh: 1984  |  Quê quán: Huế

Từ Huế, câu chuyện về Hồ Đắc Di bắt đầu vào năm 1900. Đó không chỉ là câu chuyện về một con người, mà còn là một lát cắt của thời đại - khi nhiều thanh niên rời mái nhà, gác lại cuộc sống riêng để đi theo tiếng gọi của độc lập, tự do và trách nhiệm với đồng bào.

Giữa rất nhiều biến động của thời cuộc, hành động của Hồ Đắc Di hiện lên rõ nhất qua một dấu mốc: Nhắc đến những năm tháng “hoa lửa”, câu chuyện về Hồ Đắc Di gợi lại một thế hệ đã đặt việc nước lên trên cuộc sống riêng. Hồ Đắc Di là giáo sư, bác sĩ. Góp phần xây dựng trường y và đào tạo nhiều thế hệ thầy thuốc phục vụ kháng chiến. Từ ký ức của một đời người, chúng ta hiểu thêm giá trị của độc lập, hòa bình và bổn phận gìn giữ những thành quả mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng tuổi xuân.

Đặt chi tiết ấy vào hoàn cảnh của thời bấy giờ, tôi mới cảm nhận hết sức nặng của nó. Quân y chiến trường làm việc trong điều kiện hoàn toàn khác bệnh viện thời bình. Cơ sở điều trị có thể phải di chuyển, thuốc men và dụng cụ thiếu thốn, trong khi thương binh được chuyển về liên tục sau các trận đánh. Bác sĩ, y sĩ và nhân viên cứu thương vừa phải giữ chuyên môn, vừa bảo đảm bí mật và an toàn cho bệnh xá. Nhiều ca cứu chữa được tiến hành trong ánh sáng hạn chế, giữa tiếng bom hoặc ở những vị trí dã chiến. Vì vậy, công việc cứu người cũng là một phần trực tiếp của sức chiến đấu: giữ lại sinh mạng, sức khỏe và niềm tin cho đồng đội. Trong chiến tranh, một ca cứu thương kịp thời có thể quyết định số phận của người lính. Từ sơ cứu ngoài trận địa đến phẫu thuật ở bệnh xá dã chiến là cả một chuỗi công việc đòi hỏi tốc độ, chính xác và sự bình tĩnh. Lực lượng quân y còn phải đối mặt với sốt rét, thiếu máu, thiếu thuốc và nguy cơ cơ sở bị phát hiện. Bởi vậy, những người làm nghề y ở chiến trường thể hiện một dạng dũng cảm đặc biệt: đặt nhiệm vụ bảo vệ sự sống vào giữa một môi trường mà cái chết luôn hiện diện rất gần.

Câu chuyện của Hồ Đắc Di nhắc tôi rằng giữa chiến tranh, bảo vệ sự sống cũng là một cách chiến đấu. Trong nơi thiếu thốn nhất, lòng nhân ái, chuyên môn và sự bình tĩnh có thể trở thành chỗ dựa cho đồng đội và cho niềm tin vào ngày mai. Cuộc đời Hồ Đắc Di khép lại vào năm 1984; nhưng dấu ấn của một đời người không dừng lại ở mốc thời gian ấy. Nó còn ở ký ức, ở những trang sử và ở cách các thế hệ sau tiếp tục kể lại câu chuyện bằng sự biết ơn và chính xác.