Hồ Đắc Di – Người thầy đặt nền móng cho nền y học đại học Việt Nam (1900–1984)

Hồ Đắc Di – Người thầy đặt nền móng cho nền y học đại học Việt Nam (1900–1984)

Nếu Tôn Thất Tùng là một trong những người làm rạng danh nền ngoại khoa Việt Nam thì Giáo sư, Bác sĩ Hồ Đắc Di (1900–1984) lại có những đóng góp đặc biệt trong việc xây dựng nền giáo dục y khoa đại học của nước ta.

Hồ Đắc Di sinh năm 1900, quê ở Huế. Ông sang Pháp học y và sau khi tốt nghiệp đã trở về Việt Nam hành nghề, giảng dạy và nghiên cứu. Với trình độ chuyên môn và kinh nghiệm được đào tạo ở nước ngoài, ông trở thành một trong những trí thức y khoa có ảnh hưởng lớn trong những năm đầu của nền y học hiện đại Việt Nam.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Hồ Đắc Di lựa chọn ở lại Việt Nam và tham gia xây dựng nền y học của nước Việt Nam độc lập. Đây là một quyết định có ý nghĩa đặc biệt bởi đất nước lúc đó đang phải đối mặt với vô vàn khó khăn, trong khi cơ sở vật chất phục vụ giáo dục và y tế còn rất hạn chế.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Trường Đại học Y khoa phải rời Hà Nội. Hồ Đắc Di cùng các đồng nghiệp tổ chức việc di chuyển trường lên chiến khu, duy trì công tác giảng dạy và đào tạo sinh viên trong điều kiện chiến tranh.

Đây là một nhiệm vụ không hề đơn giản. Một trường đại học cần giảng đường, phòng thí nghiệm, thư viện, dụng cụ thực hành và đội ngũ giảng viên. Nhưng trong chiến khu, những điều kiện ấy đều thiếu thốn. Vì vậy, việc duy trì đào tạo y khoa đòi hỏi sự sáng tạo, kiên trì và tinh thần trách nhiệm rất lớn của những người thầy.

Hồ Đắc Di cùng các giáo sư, bác sĩ và cán bộ của nhà trường đã tìm cách tổ chức lại việc học tập, thực hành và nghiên cứu để sinh viên vẫn có thể tiếp tục chương trình đào tạo. Nhà trường vừa là nơi học tập, vừa tham gia trực tiếp phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe trong kháng chiến.

Trong quá trình ấy, việc đào tạo bác sĩ không chỉ nhằm tạo ra những người có kiến thức chuyên môn mà còn hình thành một thế hệ thầy thuốc có khả năng thích ứng với những hoàn cảnh đặc biệt, biết gắn kiến thức với thực tiễn và phục vụ nhân dân.

Hồ Đắc Di cũng là một trong những người có vai trò quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ giảng viên y khoa. Ông cùng những đồng nghiệp như Tôn Thất Tùng và Đặng Văn Ngữ góp phần duy trì hoạt động của Trường Đại học Y khoa trong những năm tháng kháng chiến. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận vai trò của ông cùng các đồng nghiệp trong việc xây dựng trường, đào tạo đội ngũ thầy thuốc, nghiên cứu khoa học và phục vụ kháng chiến.

Điều đáng quý ở Hồ Đắc Di là ông nhìn nhận giáo dục y khoa như một nhiệm vụ lâu dài. Trong chiến tranh, việc cứu chữa người bệnh là cấp thiết, nhưng muốn nền y tế phát triển bền vững thì phải đào tạo được đội ngũ thầy thuốc mới.

Chính tư duy ấy đã góp phần tạo nền móng cho sự phát triển của Trường Đại học Y khoa Hà Nội và hệ thống đào tạo cán bộ y tế về sau.

Hồ Đắc Di không chỉ là một bác sĩ mà còn là một người thầy. Di sản của ông vì thế không chỉ nằm ở những công trình chuyên môn mà còn ở những học trò và đội ngũ y tế được đào tạo trong giai đoạn nền y học Việt Nam còn rất non trẻ.

Trong lịch sử một đất nước, có những người trực tiếp cầm súng bảo vệ Tổ quốc; cũng có những người bảo vệ tương lai bằng cách giữ gìn việc học, đào tạo con người và truyền lại tri thức. Hồ Đắc Di thuộc về thế hệ những người thầy đã làm công việc ấy trong những điều kiện khó khăn nhất.

Cuộc đời ông cho thấy lòng yêu nước không chỉ được thể hiện bằng những hành động lớn lao mà còn bằng việc kiên trì làm tốt công việc của mình trong những hoàn cảnh khó khăn. Một người thầy giữ được lớp học giữa chiến tranh cũng đang góp phần giữ gìn tương lai của đất nước.

Đối với đoàn viên, thanh niên hôm nay, tấm gương Hồ Đắc Di nhắc nhở chúng ta phải biết quý trọng cơ hội học tập. Những điều kiện thuận lợi mà thế hệ trẻ hiện nay có được là kết quả của sự hy sinh và đóng góp của nhiều thế hệ đi trước. Vì vậy, học tập nghiêm túc, rèn luyện chuyên môn, sống có trách nhiệm và biết chia sẻ tri thức chính là một cách thiết thực để tiếp nối truyền thống.

Xin thành kính tri ân Giáo sư, Bác sĩ Hồ Đắc Di – người thầy thuốc, nhà giáo dục và người đã góp phần đặt những viên gạch quan trọng cho nền giáo dục y khoa Việt Nam, để từ đó nhiều thế hệ thầy thuốc được đào tạo và tiếp tục phụng sự nhân dân