HỒ ĐẮC DI – VỊ HIỆU TRƯỞNG DỰNG TRƯỜNG Y GIỮA RỪNG KHÁNG CHIẾN

Giáo sư, bác sĩ Hồ Đắc Di từng có một vị trí đáng mơ ước trong giới y khoa trước năm 1945. Nhưng khi đất nước bước vào kháng chiến, ông lựa chọn rời bỏ cuộc sống thành thị để cùng học trò dựng lại trường y giữa núi rừng.

Ông sinh năm 1900 trong một gia đình có điều kiện tại Huế và được đào tạo y khoa tại Pháp. Sau nhiều năm học tập ở nước ngoài, Hồ Đắc Di trở về Việt Nam, trở thành một trong những bác sĩ ngoại khoa có uy tín.

Sau Cách mạng Tháng Tám, ông được giao nhiều trọng trách trong ngành y và giáo dục đại học.

Cuối năm 1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ.

Hồ Đắc Di cùng Tôn Thất Tùng và nhiều cán bộ y tế rời Hà Nội, đưa Trường Đại học Y lên chiến khu.

Trong rừng Việt Bắc, việc duy trì một trường đại học gần như là một thử thách chưa từng có. Thiếu sách, thiếu dụng cụ, thiếu phòng học, thiếu thuốc men, nhưng đất nước lại cần bác sĩ hơn bao giờ hết.

Có thời điểm, cả trường chỉ có rất ít giáo sư cùng một số sinh viên xung phong. Thầy vừa giảng bài, vừa chữa bệnh, vừa tổ chức trường lớp. Sinh viên vừa học vừa phục vụ các cơ sở y tế và chiến trường.

Trong hồi ký, Hồ Đắc Di từng kể lại những thời điểm phải đối diện với nguy cơ rơi vào tay quân Pháp. Giữa tình huống căng thẳng, ông xác định thà hy sinh chứ không để bản thân bị bắt và buộc phải quay lưng với kháng chiến.

Suốt chín năm kháng chiến chống Pháp, ông cùng Tôn Thất Tùng, Đặng Văn Ngữ, Đỗ Xuân Hợp và nhiều thầy thuốc khác đào tạo những lớp bác sĩ phục vụ quân đội và nhân dân.

Một trong những đóng góp lớn nhất của Hồ Đắc Di vì thế không chỉ là những ca phẫu thuật.

Đó là giữ cho một trường đại học vẫn tiếp tục sống giữa chiến tranh.

Nếu những lớp học ấy dừng lại, chiến trường sẽ thiếu bác sĩ. Nếu những người thầy ấy bỏ cuộc, nhiều thế hệ cán bộ y tế sẽ không thể trưởng thành.

Giáo sư Hồ Đắc Di cho chúng ta thấy rằng giữa chiến tranh, giữ được một lớp học cũng có ý nghĩa như giữ được một trận địa. Bởi tri thức chính là nguồn sức mạnh để một dân tộc có thể đi qua chiến tranh và xây dựng tương lai.