Hồ Đắc Thạnh – Người thuyền trưởng đưa những con tàu không số cập bến Vũng Rô

Có những con người khi nhắc đến, ta không chỉ nhớ đến tên tuổi của họ mà còn nhớ đến cả một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc. Với tôi, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đắc Thạnh là một trong những con người như thế. Cuộc đời ông gắn liền với những chuyến tàu không số vượt biển Đông trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Những con tàu ấy không mang số hiệu, không treo cờ, không có bất kỳ dấu hiệu nào để lộ thân phận. Chúng lặng lẽ rời bến trong đêm tối, mang theo hàng trăm tấn vũ khí, thuốc men và niềm tin của hậu phương miền Bắc vượt hàng nghìn hải lý đến với chiến trường miền Nam.

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua kể từ những chuyến hải trình ấy, nhưng mỗi lần đọc lại những câu chuyện về Đường Hồ Chí Minh trên biển, tôi vẫn không khỏi xúc động. Giữa muôn vàn gương mặt anh hùng, hình ảnh người thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh luôn để lại trong tôi sự khâm phục đặc biệt. Ông không chỉ là người điều khiển một con tàu. Ông là người mang trên vai vận mệnh của cả chuyến hàng, của hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm chờ đợi nguồn chi viện để tiếp tục chiến đấu.

Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, việc chi viện cho chiến trường miền Nam là nhiệm vụ vô cùng cấp bách. Đường Trường Sơn trên bộ tuy phát huy hiệu quả nhưng chưa đủ để đáp ứng yêu cầu ngày càng lớn của chiến trường. Trước yêu cầu lịch sử đó, Đảng và Quân đội ta quyết định mở thêm một tuyến vận tải đặc biệt trên biển. Tuyến đường ấy sau này được gọi bằng cái tên thiêng liêng: Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Đó là một quyết định vô cùng táo bạo. Biển Đông mênh mông không có cây che, không có núi chắn. Mỗi chuyến tàu phải đối mặt với tàu chiến, máy bay trinh sát, bão tố, sóng lớn và cả những cơn hải lưu dữ dội. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, toàn bộ con tàu có thể bị phát hiện hoặc chìm giữa biển khơi.

Chính trong hoàn cảnh đặc biệt ấy, những người lính hải quân ưu tú đã được lựa chọn để thực hiện nhiệm vụ. Hồ Đắc Thạnh là một trong số đó.

Điều khiến tôi khâm phục nhất ở ông không chỉ là lòng dũng cảm mà còn là bản lĩnh của một người thuyền trưởng. Điều khiển một con tàu giữa biển trong thời bình đã khó, điều khiển một con tàu không số giữa vòng vây của kẻ địch còn khó gấp nhiều lần. Mỗi quyết định của người thuyền trưởng đều liên quan đến sinh mạng của cả thủy thủ đoàn và sự thành bại của nhiệm vụ.

Những chuyến tàu không số thường xuất phát trong đêm tối. Ánh đèn trên tàu được hạn chế tối đa. Máy tàu chỉ hoạt động ở mức cần thiết để tránh bị phát hiện. Thủy thủ đoàn luôn trong trạng thái sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống. Có khi vừa tránh tàu tuần tra của đối phương, vài giờ sau lại phải chống chọi với sóng gió cấp lớn ngoài khơi. Không ít chuyến tàu đã vĩnh viễn nằm lại giữa biển cả.

Thế nhưng, Hồ Đắc Thạnh và đồng đội vẫn lên đường. Không phải một lần, mà nhiều lần. Mỗi chuyến đi đều là một lần đối mặt với cái chết.

Điều đặc biệt làm nên tên tuổi của Hồ Đắc Thạnh chính là những chuyến tàu cập bến Vũng Rô – một địa danh nhỏ thuộc tỉnh Phú Yên nhưng đã đi vào lịch sử như một "bến cảng bí mật" của Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Trong ký ức của những người từng tham gia tuyến vận tải đặc biệt này, Vũng Rô không chỉ là một bến nhận hàng. Đó là nơi hội tụ của lòng dũng cảm, của sự phối hợp tuyệt vời giữa hải quân và lực lượng cách mạng địa phương. Mỗi lần tàu vào bến đều phải lựa chọn đúng con nước, đúng thời điểm, đúng tín hiệu. Chỉ cần chậm vài phút hoặc sai lệch một ám hiệu nhỏ, toàn bộ kế hoạch có thể bị đổ vỡ.

Hồ Đắc Thạnh đã nhiều lần đưa con tàu của mình cập bến Vũng Rô thành công. Đằng sau hai chữ "thành công" ấy là biết bao đêm trắng, bao lần căng mắt quan sát biển đêm, bao quyết định được đưa ra trong tích tắc. Mỗi chuyến hàng được dỡ xuống an toàn đồng nghĩa với hàng nghìn khẩu súng, hàng triệu viên đạn và biết bao hy vọng được gửi đến chiến trường Khu V cùng các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên.

Đối với người chiến sĩ ngoài mặt trận, mỗi khẩu súng đến đúng lúc có thể cứu sống đồng đội. Mỗi thùng thuốc cập bến an toàn có thể cứu chữa hàng chục thương binh. Vì thế, mỗi chuyến tàu của Hồ Đắc Thạnh không chỉ chở vũ khí mà còn chuyên chở niềm tin và khát vọng thống nhất đất nước.

Đọc về cuộc đời ông, tôi càng hiểu rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những trận đánh vang dội, mà còn được viết bằng những hành trình âm thầm giữa biển đêm. Không có tiếng hò reo chiến thắng, không có những bản tin ngay sau mỗi chuyến đi, chỉ có sự lặng lẽ của những người lính sẵn sàng nhận phần gian khổ về mình để Tổ quốc có thêm cơ hội chiến thắng.