HỒ ĐẮC THẠNH – NGƯỜI THUYỀN TRƯỞNG TRÊN NHỮNG CHUYẾN TÀU KHÔNG SỐ

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, Đường Hồ Chí Minh trên biển là một tuyến vận tải đặc biệt.

Nếu trên Trường Sơn, những đoàn xe và đoàn người vượt qua núi rừng để đưa hàng vào Nam, thì trên biển cũng có những con tàu âm thầm vượt hàng nghìn hải lý.

Những con tàu ấy thường được gọi là “tàu không số”.

Tên gọi này xuất phát từ việc các tàu không mang số hiệu thông thường để bảo đảm bí mật.

Nhiệm vụ của chúng là vận chuyển vũ khí, đạn dược và hàng hóa từ miền Bắc vào các chiến trường miền Nam.

Đây là một công việc cực kỳ nguy hiểm.

Một con tàu có thể phải đi hàng nghìn hải lý.

Trên biển, không có đường mòn để che giấu.

Không có rừng cây để tránh máy bay.

Không có làng xóm để dễ dàng tìm nơi trú ẩn.

Nếu bị phát hiện, con tàu có thể trở thành mục tiêu của tàu chiến hoặc máy bay đối phương.

Vì vậy, mỗi chuyến đi đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tinh thần quyết tâm rất cao.

Trong lực lượng ấy có Hồ Đắc Thạnh, một người con của Phú Yên.

Ông sinh năm 1934 và sớm tham gia hoạt động cách mạng, sau đó trở thành cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vận tải biển.

Năm 1964, ông được giao nhiệm vụ làm thuyền trưởng trên những chuyến tàu vận tải bí mật.

Đây là một nhiệm vụ đặc biệt.

Người thuyền trưởng phải chịu trách nhiệm không chỉ cho con tàu mà còn cho toàn bộ hàng hóa và tính mạng của thủy thủ đoàn.

Một chuyến đi có thể kéo dài nhiều ngày.

Biển có thể yên.

Nhưng cũng có thể xuất hiện bão lớn.

Ban đêm, việc xác định phương hướng trở nên khó khăn.

Ban ngày, ánh sáng lại có thể khiến con tàu dễ bị phát hiện.

Vì vậy, những người trên tàu phải luôn cảnh giác.

Hàng hóa trên tàu chủ yếu là vũ khí và đạn dược.

Đó là những thứ chiến trường miền Nam đang rất cần.

Mỗi chuyến hàng đến được nơi tiếp nhận có nghĩa là thêm vũ khí cho bộ đội.

Thêm khả năng chiến đấu.

Thêm điều kiện để các đơn vị thực hiện nhiệm vụ.

Nhưng để đưa được hàng đến nơi, trước hết con tàu phải vượt qua biển.

Hồ Đắc Thạnh đã nhiều lần chỉ huy tàu thực hiện những chuyến đi như vậy.

Một trong những địa điểm quan trọng gắn với những chuyến tàu của ông là Vũng Rô, thuộc tỉnh Phú Yên.

Vũng Rô nằm giữa địa hình ven biển thuận lợi cho việc tổ chức một bến tiếp nhận bí mật.

Nhưng chính vì có vị trí chiến lược nên khu vực này cũng luôn đứng trước nguy cơ bị đối phương phát hiện.

Các chuyến tàu phải chọn thời điểm thích hợp.

Tàu tiếp cận bến trong điều kiện bí mật.

Hàng hóa được nhanh chóng đưa lên bờ.

Sau đó con tàu phải rời khỏi khu vực.

Mọi hoạt động đều cần được tiến hành nhanh chóng.

Không có chỗ cho sự chủ quan.

Một trong những sự kiện đáng nhớ là các chuyến tàu do Hồ Đắc Thạnh chỉ huy đưa vũ khí vào Vũng Rô trong những năm 1964–1965.

Những chuyến hàng đó góp phần cung cấp vũ khí cho lực lượng cách mạng ở Khu V.

Nhưng tuyến vận tải trên biển ngày càng bị đối phương theo dõi.

Khi một số dấu vết bị phát hiện, nguy cơ đối với các chuyến tàu trở nên lớn hơn.

Người thuyền trưởng phải thường xuyên tính toán.

Đi đường nào?

Chọn thời điểm nào?

Làm thế nào để tránh bị phát hiện?

Nếu gặp tàu đối phương thì xử lý ra sao?

Nếu thời tiết thay đổi thì phải làm gì?

Đó là những câu hỏi mà thủy thủ đoàn phải chuẩn bị trước mỗi chuyến đi.

Một đặc điểm của tàu không số là bí mật.

Con tàu không được để lộ mình là tàu vận tải quân sự.

Thủy thủ phải giữ kín nhiệm vụ.

Ngay cả trong điều kiện nguy hiểm, họ cũng phải cố gắng bảo vệ bí mật của tuyến vận tải.

Nếu bị phát hiện và không còn khả năng thoát, có những trường hợp thủy thủ đoàn phải phá hủy tàu và hàng hóa để không rơi vào tay đối phương.

Điều đó cho thấy mức độ nguy hiểm của công việc.

Đối với Hồ Đắc Thạnh, mỗi chuyến đi là một lần thử thách.

Nhưng ông vẫn tiếp tục nhận nhiệm vụ.

Các chuyến tàu lần lượt rời bến.

Có chuyến đi trong đêm.

Có chuyến gặp sóng lớn.

Có chuyến phải thay đổi hành trình.

Có chuyến phải đối mặt với sự truy đuổi.

Đằng sau những con số về khối lượng vũ khí vận chuyển là những con người cụ thể.

Những thủy thủ phải thức trắng nhiều đêm.

Những người làm nhiệm vụ máy tàu phải liên tục kiểm tra động cơ.

Những người phụ trách hàng hóa phải bảo đảm vũ khí không bị hư hỏng.

Và người thuyền trưởng phải chịu trách nhiệm về toàn bộ hành trình.

Hồ Đắc Thạnh đã hoàn thành nhiều chuyến vận tải.

Những chuyến đi ấy góp phần duy trì sự chi viện từ hậu phương miền Bắc cho chiến trường miền Nam.

Đường Hồ Chí Minh trên biển vì thế trở thành một bộ phận quan trọng của hệ thống chi viện chiến lược.

Nếu đường Trường Sơn đưa người và hàng vượt qua núi rừng, thì những con tàu không số đưa vũ khí vượt qua biển cả.

Hai tuyến đường khác nhau nhưng có chung một mục tiêu:

đưa sức người, sức của từ hậu phương vào chiến trường.

Đến năm 1968, sau nhiều năm hoạt động, Hồ Đắc Thạnh đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm về vận tải biển và chỉ huy tàu.

Những năm tháng ấy để lại những dấu ấn sâu sắc trong cuộc đời ông.

Sau chiến tranh, những người từng đi tàu không số tiếp tục kể lại câu chuyện về tuyến vận tải đặc biệt này.

Nhờ những hồi ức ấy, thế hệ sau hiểu hơn về mức độ nguy hiểm của những chuyến vượt biển.

Không có những con đường cố định.

Không có biển báo.

Không có ánh sáng dẫn đường.

Chỉ có biển rộng, bóng tối và nhiệm vụ phía trước.

Nhưng những con tàu vẫn ra khơi.

Hồ Đắc Thạnh trở thành một trong những nhân chứng quan trọng của lịch sử Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Ông không chỉ là một thuyền trưởng.

Ông còn là đại diện cho một thế hệ thủy thủ đã chấp nhận hiểm nguy để đưa từng chuyến hàng vào chiến trường.

Ngày nay, khi nhìn những con tàu hiện đại hoạt động trên biển, chúng ta khó hình dung những phương tiện nhỏ bé năm xưa đã phải đối mặt với những thử thách như thế nào.

Nhưng chính những con tàu ấy đã góp phần viết nên một chương đặc biệt trong lịch sử chiến tranh Việt Nam.

Đó là câu chuyện của những con người đi trong im lặng, vượt biển trong bí mật và trở về sau những hành trình mà chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.