HỒ ĐỨC VAI – CÂY ĐẠI THỤ TRONG LÒNG ĐỒNG BÀO PA CÔ
HỒ ĐỨC VAI – CÂY ĐẠI THỤ TRONG LÒNG ĐỒNG BÀO PA CÔ
Hồ Đức Vai sinh năm 1940, quê ở vùng A Lưới, nay thuộc thành phố Huế. Ông là người dân tộc Pa Cô, sinh ra và lớn lên giữa núi rừng Trường Sơn, nơi đồng bào các dân tộc miền Tây Thừa Thiên Huế đã phải trải qua những năm tháng chiến tranh vô cùng khốc liệt. Từ khi còn trẻ, Hồ Đức Vai đã sớm tham gia hoạt động cách mạng, gắn bó với đồng bào trong bản làng và trở thành một trong những cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu của phong trào cách mạng ở A Lưới.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, A Lưới là địa bàn có vị trí quan trọng ở phía tây Thừa Thiên Huế. Núi rừng hiểm trở vừa là nơi che chở cho lực lượng cách mạng, vừa là địa bàn diễn ra nhiều cuộc càn quét và hoạt động quân sự của đối phương. Hồ Đức Vai không chỉ tham gia chiến đấu mà còn làm công tác vận động quần chúng, xây dựng cơ sở và bảo vệ đồng bào. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, từ năm 1961 đến năm 1969, ông trực tiếp chỉ huy và tham gia hơn 20 trận chiến đấu, lập nhiều thành tích trong chiến đấu và xây dựng cơ sở cách mạng.
Một trong những điểm nổi bật ở Hồ Đức Vai là khả năng gắn bó với nhân dân và hiểu rõ địa hình quê hương. Ông cùng đồng đội tổ chức nhiều hoạt động chiến đấu, bảo vệ dân làng và củng cố cơ sở cách mạng giữa điều kiện núi rừng hết sức khó khăn. Trong nhiều trường hợp, ông trực tiếp tham gia những nhiệm vụ nguy hiểm để động viên và dẫn dắt đồng đội. Những thành tích ấy khiến ông trở thành một trong những cán bộ người Pa Cô tiêu biểu của phong trào cách mạng tại A Lưới.
Năm 1965 đánh dấu một mốc đặc biệt trong cuộc đời Hồ Đức Vai. Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi ấy, ông mới khoảng 25 tuổi. Ông cũng được ghi nhận là người dân tộc thiểu số đầu tiên ở miền Nam được phong tặng danh hiệu cao quý này. Sự ghi nhận ấy không chỉ dành cho riêng một cá nhân mà còn là niềm tự hào lớn đối với đồng bào Pa Cô và phong trào cách mạng ở vùng A Lưới.
Cũng trong năm 1965, Hồ Đức Vai có dịp ra miền Bắc và gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây là một kỷ niệm đặc biệt trong cuộc đời ông. Trong những lần gặp Bác Hồ, ông được nghe Bác hỏi thăm về cuộc sống, chiến đấu của đồng bào và lực lượng cách mạng ở A Lưới. Từ một người con của núi rừng Trường Sơn, Hồ Đức Vai trở thành một trong những đại diện tiêu biểu của đồng bào Pa Cô được gặp Bác Hồ. Ông đã nhiều lần được ra miền Bắc báo công và tổng cộng có năm lần được gặp Bác Hồ.
Tên Hồ Đức Vai cũng gắn với một câu chuyện đặc biệt về tình cảm của đồng bào Pa Cô đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trước đây ông có tên A Vai. Sau một lần gặp Bác Hồ vào tháng 10-1965, ông bày tỏ mong muốn được mang họ Hồ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt cho ông tên Hồ Đức Vai. Từ đó, cái tên Hồ Đức Vai trở nên quen thuộc với đồng bào A Lưới và gắn liền với hình ảnh một người con Pa Cô trung thành với cách mạng.
Sau những năm tháng chiến đấu, Hồ Đức Vai tiếp tục công tác trong quân đội. Ông từng giữ cương vị Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện A Lưới trước khi nghỉ hưu với quân hàm Trung tá. Dù đã rời quân ngũ, ông vẫn luôn gắn bó với quê hương, với đồng bào Pa Cô và với công tác giáo dục truyền thống. Trong cuộc sống đời thường, ông được người dân A Lưới kính trọng bởi những năm tháng cống hiến cho cộng đồng và bởi sự gắn bó lâu dài với quê hương.
Hồ Đức Vai từ trần ngày 14-2-2026 tại nhà riêng, hưởng thọ 86 tuổi. Sự ra đi của ông là mất mát đối với gia đình, đồng đội và đồng bào Pa Cô. Nhưng những năm tháng hoạt động cách mạng, những đóng góp trong kháng chiến và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân mà ông được phong tặng từ năm 1965 đã trở thành một phần của lịch sử cách mạng ở A Lưới.
Câu chuyện về Hồ Đức Vai không chỉ kể về một người chiến sĩ người Pa Cô lập công trong kháng chiến chống Mỹ, mà còn cho thấy vai trò của đồng bào các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Từ núi rừng A Lưới, Hồ Đức Vai đã trở thành một biểu tượng của lòng trung thành, tinh thần đoàn kết và ý chí vượt qua gian khó. Hình ảnh người Anh hùng Pa Cô gắn bó với bản làng, với đồng đội và với quê hương vẫn được nhắc nhớ như một phần đáng tự hào của lịch sử vùng đất A Lưới.
