HỒ ĐỨC VAI – NGƯỜI ANH HÙNG CỦA NÚI RỪNG A LƯỚI

 Anh hùng Hồ Đức Vai hào hứng kể lại những chiến công đánh giặc của mình. Ảnh: LÂM KHÁNH

Hồ Đức Vai, tên trước đây là A Vai, sinh năm 1940, là người dân tộc Pa Cô. Sinh ra tại A Lưới, ông sớm tham gia hoạt động cách mạng. Khi mới 10 tuổi, A Vai đã làm nhiệm vụ liên lạc cho du kích xã. Đến năm 15 tuổi, ông được giao làm Đội trưởng Đội Du kích xã. Năm 19 tuổi, ông trở thành chỉ huy bộ đội địa phương và dân quân du kích tại A Lưới.

Trong những năm chiến tranh, A Lưới là địa bàn có vị trí quan trọng, địa hình núi rừng hiểm trở và chiến sự diễn ra ác liệt. Với sự am hiểu địa bàn cùng tinh thần gan dạ, Hồ Đức Vai đã tham gia nhiều hoạt động chiến đấu, góp phần vào cuộc đấu tranh của quân và dân địa phương.

Năm 1965, A Vai được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu là sự ghi nhận đối với những đóng góp của ông trong cuộc kháng chiến, đồng thời là dấu ấn về sự tham gia của đồng bào Pa Cô trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Một trong những kỷ niệm đặc biệt nhất trong cuộc đời Hồ Đức Vai là những lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, ông đã có 5 lần gặp Bác Hồ.

Anh hùng LLVTND Hồ Đức Vai  (đứng cạnh Bác Hồ phía bên phải) được gặp Bác Hồ năm 1965 - Ảnh tư liệu.

Trong một lần gặp Bác vào tháng 10/1965, A Vai bày tỏ mong muốn được mang họ Hồ. Bác Hồ sau đó đặt cho ông tên Hồ Đức Vai. Từ đó, cái tên Hồ Đức Vai gắn với ông trong suốt cuộc đời.

Sau khi trở về A Lưới, ông phổ biến việc mang họ Hồ trong đồng bào các dân tộc ở miền Tây A Lưới. Câu chuyện này trở thành một dấu ấn đặc biệt trong mối quan hệ giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh với đồng bào Pa Cô nói riêng và đồng bào các dân tộc ở vùng cao nói chung.

Sau khi đất nước thống nhất, Hồ Đức Vai tiếp tục gắn bó với quê hương. Ông từng giữ cương vị Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện A Lưới, sau đó tham gia công tác Hội Cựu chiến binh tại địa phương. Dù chiến tranh đã lùi xa, ông vẫn dành nhiều thời gian gắn bó với đồng bào và quê hương nơi mình sinh ra.

Gia đình Hồ Đức Vai cũng có những dấu ấn đặc biệt trong lịch sử A Lưới. Ông là chú ruột của hai Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Kan Lịch và Hồ A Nun. Ba chú cháu đều là người Pa Cô và đều được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 14/2/2026, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Vai từ trần, hưởng thọ 86 tuổi. Sự ra đi của ông khép lại cuộc đời của một nhân chứng từng trực tiếp trải qua những năm tháng chiến tranh và chứng kiến nhiều biến đổi của quê hương A Lưới. Ngày nay, A Lưới đang từng bước đổi thay. Những câu chuyện về Hồ Đức Vai vẫn được lưu giữ như một phần lịch sử của địa phương. Đối với thế hệ trẻ, tìm hiểu về ông cũng là tìm hiểu về một giai đoạn lịch sử của quê hương, về những con người đã đóng góp tuổi trẻ cho đất nước và về truyền thống của đồng bào Pa Cô trên vùng đất phía Tây Huế.

Từ những tư liệu, hình ảnh và ký ức còn được lưu giữ, câu chuyện về Hồ Đức Vai tiếp tục được truyền lại, để lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách mà còn hiện diện trong ký ức của mỗi thế hệ người dân A Lưới.