Hồ Hảo Hớn – Người thầy, người thủ lĩnh kiên trung của tuổi trẻ Sài Gòn

Hồ Hảo Hớn sinh ngày 15 tháng 10 năm 1926 tại một gia đình nhà nho khá giả ở vùng quê Hương Mỹ, tỉnh Bến Tre. Được cha quan tâm và đầu tư cho việc học hành từ sớm, ông lần lượt theo học tại các ngôi trường danh tiếng như Collège Mỹ Tho và Lycee Petrus Ký ở Sài Gòn. Chính từ những giảng đường này, tinh thần yêu nước đã nhen nhóm trong lòng chàng thanh niên trí thức. Tháng 5 năm 1945, ngay khi vừa tốt nghiệp tú tài, ông đã rời ghế nhà trường để trở về quê nhà, hòa mình vào không khí sục sôi của tổ chức Thanh niên Tiền phong để tham gia giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám.

Sau khi Hiệp định Genève năm 1954 được ký kết, Hồ Hảo Hớn được tổ chức phân công ở lại miền Nam, trực tiếp hoạt động bí mật tại nội đô Sài Gòn với nhiệm vụ vận động trí thức và học sinh, sinh viên. Dưới bí danh Nguyễn Văn Chiêu, ông xuất hiện trong vai một giáo sư dạy học tại các trường tư thục danh tiếng như Việt Nam học đường, Chu Mạnh Trinh, Nguyễn Huệ. Nghề giáo không chỉ là vỏ bọc hoàn hảo giúp ông trang trải cuộc sống mà còn là môi trường lý tưởng để ông âm thầm truyền lửa cách mạng, giác ngộ tư tưởng cho hàng ngàn học sinh, sinh viên giữa lòng đô thị Sài Gòn.

Bước sang giai đoạn 1957-1961, dưới bí danh Ba Lực, ông dấn thân sâu hơn vào việc chỉ đạo các phong trào đấu tranh trực diện. Với vai trò là Bí thư Ban Cán sự học sinh, sinh viên Khu Sài Gòn - Gia Định từ năm 1962, ông đã thể hiện bản lĩnh của một thủ lĩnh xuất sắc khi đẩy mạnh đấu tranh giành lại vai trò lãnh đạo Tổng Hội sinh viên Sài Gòn từ tay các thế lực phản động. Dưới sự chỉ đạo của ông, các tờ báo bí mật như Suối Thép, Lửa Thiêng, Cờ giải phóng liên tục xuất bản, trở thành tiếng nói sắc bén thúc giục tuổi trẻ xuống đường chống Mỹ - Diệm. Một trong những dấu ấn đậm nét nhất về lòng nhân văn và bản lĩnh chính trị của ông là việc chỉ đạo bảo vệ thi hài và tổ chức lễ tang cho học sinh Lê Văn Ngọc vào năm 1965, tạo nên một cuộc biểu tình đưa tang khổng lồ với hàng chục vạn người tham gia, làm chấn động chính quyền lúc bấy giờ.

Bi kịch xảy ra vào tháng 10 năm 1967, khi ông đang trên đường trở vào Sài Gòn sau cuộc họp về Nghị quyết Quang Trung chuẩn bị cho cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân. Do có kẻ chỉ điểm, ông bị địch bắt và đưa về giam tại bót Bà Hòa. Trong suốt 5 ngày đêm chịu đựng những đòn tra tấn dã man và các thủ đoạn cực hình tàn khốc, người chiến sĩ ấy vẫn tuyệt nhiên giữ vững khí tiết, không hề khai báo bất cứ thông tin nào để bảo vệ bí mật của Đảng và an toàn cho đồng đội. Ông đã trút hơi thở cuối cùng trong ngục tù vào tháng 11 năm 1967, để lại nỗi tiếc thương vô hạn nhưng cũng đầy tự hào cho phong trào thanh niên thành phố.

Ghi nhận những cống hiến to lớn của ông, Nhà nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Hồ Hảo Hớn vào năm 2011. Ngày nay, tên của ông không chỉ hiện diện trên các con đường, ngôi trường mà còn sống mãi qua Giải thưởng Hồ Hảo Hớn – một giải thưởng cao quý dành cho những cán bộ Đoàn và công trình thanh niên xuất sắc, tiếp nối lý tưởng kiên trung của người bí thư Thành Đoàn đầu tiên.