HỒ KAN LỊCH

Năm 14 tuổi, Kan Lịch đã bắt đầu tham gia cách mạng. Bà theo ông Hồ Đức Vai làm nhiệm vụ giao liên cho cơ sở cách mạng ở xã Thượng Ninh, vận chuyển hàng hóa cho bộ đội gồm giấy, bút mực, pin cối, nylon, thực phẩm cùng một số thư từ, công văn quan trọng từ đồng bằng lên vùng núi A Lưới.

Trong quá trình vận chuyển hàng hóa, Kan Lịch bị địch bắt và giam ở Thừa Thiên Huế suốt ba tháng. Dù bị địch tra tấn dã man nhưng bà nhất quyết không khai. Bất lực trước bà, chúng đành phải thả Kan Lịch ra. Bà trở về với A Lưới tiếp tục hoạt động.

Năm 1961, Kan Lịch làm Đội trưởng đội du kích Hồng Bắc. Lúc đầu đội du kích được phân công làm nhiệm vụ canh gác và phục vụ cơm nước cho đồng đội. Kan Lịch đã tranh thủ thời gian luyện tập quân sự và vận động chị em làm chông, bẫy, tham gia chiến đấu.

Đầu năm 1963, Kan Lịch phụ trách một nhóm du kích 7 người bí mật đánh đồn A Lưới. Đội du kích đã lọt vào đồn rồi thì địch vẫn đang ngủ say. Mọi người bàn với nhau, sau khi tước hết vũ khí của địch thì Kan Lịch sẽ hô to đánh thức địch dậy để anh em tiêu diệt. Đúng kế hoạch, sau khi tịch thu hết vũ khí, đến lượt Kan Lịch hành động, bà hô to “dậy đi các đồng chí ơi”. Địch giật mình vùng dậy nhưng không còn vũ khí trong tay, tất cả nhanh chóng bị tiêu diệt.

Hai ngày sau khi địch càn lên khu căn cứ, Kan Lịch cùng đồng đội bí mật xâm nhập vào nơi địch đóng quân để cắm chông, gài lựu đạn, khiến chúng bị thương vong một số, diệt tại chỗ 2 tên và tiếp tục đánh lui các đợt tiến công của địch.

Năm 1964, trước khí thế lớn của các phong trào các mạng, nhiều cánh quân của Mỹ được huy động đổ lên A Lưới để tổ chức các trận càn quét vào các điểm căn cứ. Kan Lịch được cấp trên giao nhiệm vụ chỉ huy 6 chị em du kích tập kích máy bay ở sân bay A Lưới. Ngày hôm ấy, lúc 9 giờ 30 sáng, có một máy bay từ Huế lên A Lưới. Trong tay Kan Lịch cùng đồng đội chỉ có một khẩu súng trường thu được của quân Pháp. Sau 2 ngày tập trung theo dõi giữa đồi tranh nắng nóng, máy bay Mỹ đã lọt vào vị trí phục kích. Khi chiếc máy bay hạ cánh, Kan Lịch ra lệnh cho đồng đội không được bắn. Khi máy bay vừa cất cánh, Kan Lịch ngắm bắn đúng vào vị trí bình xăng. Chiếc máy bay bốc cháy các nơi xuất phát khoảng 1km, 60 tên lính và 1 đại tá Mỹ tử trận. Trước chiến công vang dội đó, bà trở thành một điển hình trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ trên chiến trường Tây Trường Sơn.

Tháng 3 năm 1965, sau một đêm vào điều tra trong sân bay A Lưới, khi trở ra, tổ du kích bị giặc phục kích bất ngờ, một tổ viên bị bắt. Kan Lịch đã bình tĩnh tổ chức chiến đấu, giết chết 3 tên địch, cứu thoát đồng đội từ tay giặc, đưa cả tổ trở về căn cứ an toàn.

Từ tháng 5 đến tháng 9 năm 1965, Kan Lịch chỉ huy cụm du kích các xã Hồng Bắc, Hồng Nam, Hồng Trung và 1 trung đội bộ đội địa phương bao vây đồn A Lưới. Kan Lịch đã chỉ huy anh chị em khắc phục mọi khó khăn, gian khổ giữa mùa mưa, liên tục vây hãm địch, gây cho chúng nhiều thiệt hại, khiến chúng hoảng sợ không dám ra khỏi chỗ đóng quân.

Trong trận đánh lô cốt Tà Rê, Kan Lịch chỉ huy tổ du kích nhanh chóng tiêu diệt tên gác và đồng loạt nổ súng tiến công đúng lúc chúng đang tập trung giữa sân ăn cơm chiều, diệt gọn 1 trung đội địch, trong đó có 2 lính Mỹ.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Kan Lịch trở về A Lưới tham gia Ban chỉ huy quân sự của huyện, dù ở cương vị nào bà cũng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Nghỉ hưu, trở về với cuộc sống đời thường, Kan Lịch vẫn xứng đáng là con người tiêu biểu của núi rừng Trường Sơn. Hằng ngày Kan Lịch tích cực vận động bà con lên nương làm rẫy, tăng gia sản xuất, đẩy lùi đói nghèo và lạc hậu. Kan Lịch không chỉ là một con người gan dạ, dũng cảm khi ở chiến trường mà còn là một người phụ nữ chịu thương, chịu khó, đảm đang tháo vát khi là một người mẹ, người bà. Tấm gương của bà luôn soi sáng cho thế hệ trẻ ngày hôm nay gìn giữ và phát triển quê hương đất nước.