Hồ Kan Lịch - Bông Hoa Kiên Cường Của Đại Ngàn Trường Sơn
Dọc theo dải Trường Sơn hùng vĩ, nơi những cánh rừng đại ngàn từng oằn mình dưới mưa bom bão đạn của kẻ thù, lịch sử đã ghi nhận biết bao chiến công huyền thoại. Trong số những huyền thoại ấy, hình ảnh những người phụ nữ dân tộc thiểu số mang trên vai gùi đạn, tay báng súng kiên cường bám trụ đánh giặc đã trở thành một biểu tượng tuyệt đẹp. Nổi bật nhất trong những "bông hoa rừng" kiên trung đó chính là nữ Anh hùng Hồ Kan Lịch – người con gái dân tộc Pa Cô làm nức lòng quân dân cả nước với chiến công bắn rơi máy bay Mỹ.
Kan Lịch (sinh năm 1943) cất tiếng khóc chào đời tại vùng thung lũng A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế – một địa bàn có vị trí chiến lược vô cùng quan trọng trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh. Sống trong những năm tháng quê hương bị cày xới tàn bạo, chứng kiến cảnh bom napan thiêu rụi xóm làng, giết hại đồng bào, ngọn lửa căm thù giặc đã sớm bùng cháy trong lồng ngực người thiếu nữ Pa Cô. Lòng mang theo lời thề giải phóng quê hương và niềm kính yêu vô hạn đối với Bác Hồ (như bao người con Pa Cô, Cơ Tu khác, bà nguyện mang họ Hồ của Bác), Hồ Kan Lịch đã sớm gia nhập đội du kích địa phương khi tuổi đời còn rất trẻ.
Giữa chốn rừng thiêng nước độc và muôn vàn khó khăn thiếu thốn, Hồ Kan Lịch nhanh chóng vươn lên trở thành chỉ huy đội du kích Hồng Bắc. Bà cùng đồng đội sử dụng lối đánh du kích mưu trí, dựa vào địa hình hiểm trở của núi rừng để "xuất quỷ nhập thần", liên tục tiêu diệt nhiều sinh lực địch và bảo vệ an toàn cho tuyến hành lang giao liên chiến lược.
Thế nhưng, chiến công làm nên tên tuổi huyền thoại của Hồ Kan Lịch chính là hành động vô cùng quả cảm: dùng súng trường bộ binh bắn rơi máy bay Mỹ. Đó là vào những ngày chiến tranh leo thang ác liệt, máy bay Mỹ ngày đêm quần thảo, thả bom và càn quét thung lũng A Lưới nhằm cắt đứt tuyến đường tiếp viện của ta. Không run sợ trước sức mạnh phi pháo và máy bay tối tân của kẻ thù, Kan Lịch đã bình tĩnh nghiên cứu quy luật bay của địch. Trong một trận chiến đấu chênh lệch lực lượng tưởng chừng như không tưởng, với lòng can đảm và kỹ năng xạ kích xuất sắc, bà đã dùng chiếc súng trường nhỏ bé của mình đón lõng và bắn hạ chiếc máy bay quân sự của Mỹ, khiến kẻ thù phải bàng hoàng khiếp sợ.
Chiến công ấy không chỉ đánh gục uy thế của lực lượng không quân Mỹ tại khu vực mà còn trở thành một nguồn cổ vũ tinh thần to lớn cho phong trào "bắn máy bay bay thấp" trên toàn chiến trường miền Nam. Nó minh chứng cho một chân lý: vũ khí thô sơ nhưng được nằm trong tay những con người có lòng yêu nước và ý chí sắt đá thì có thể đánh bại mọi kẻ thù có trang bị hiện đại nhất.
Với những thành tích xuất sắc và lòng dũng cảm phi thường, năm 1967, Hồ Kan Lịch vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà là nữ anh hùng đầu tiên của đồng bào các dân tộc thiểu số dọc dải Trường Sơn. Hạnh phúc lớn lao hơn cả là bà đã nhiều lần được vinh dự ra thăm miền Bắc và được gặp mặt Bác Hồ – vị Cha già dân tộc mà đồng bào quê hương bà luôn ngày đêm mong nhớ.
