HỒ KAN LỊCH – NGƯỜI CON GÁI PA CÔ BẮN RƠI MÁY BAY MỸ BẰNG SÚNG TRƯỜNG

Giữa đại ngàn Trường Sơn, vùng đất A Lưới từng là một trong những địa bàn chiến đấu khốc liệt trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nơi đồng bào Pa Cô đã kiên cường bám bản, bám núi rừng bảo vệ quê hương. Sinh năm 1943, Hồ Kan Lịch là người con gái dân tộc Pa Cô ở A Lưới, nay thuộc thành phố Huế, sớm trở thành một nữ chiến sĩ gan dạ của núi rừng Trường Sơn. Từ khi còn rất trẻ, Kan Lịch đã tham gia làm giao liên, vận chuyển thư từ, công văn, lương thực cho cán bộ và lực lượng cách mạng. Năm 1961, bà tham gia đội du kích Hồng Bắc và nhanh chóng thể hiện khả năng chỉ huy, chiến đấu đầy bản lĩnh. Đội du kích do bà chỉ huy có thời điểm lên tới 160 người, phần lớn là những người con Pa Cô giàu lòng yêu nước. Trong những năm tháng chiến tranh, điều kiện chiến đấu vô cùng thiếu thốn, có những lúc các chiến sĩ phải ăn sắn, ăn củ mài để bám rừng, bám trận địa. Nhưng khó khăn không làm Hồ Kan Lịch và đồng đội lùi bước, trái lại càng hun đúc ý chí chiến đấu và quyết tâm bảo vệ quê hương. Năm 1964, trước sự gia tăng các hoạt động quân sự của đối phương tại A Lưới, Hồ Kan Lịch được giao nhiệm vụ chỉ huy một tổ nữ du kích phục kích gần sân bay A Lưới để đánh máy bay địch. Nhiệm vụ được giao khi ấy rất khó khăn, bởi việc dùng súng trường để bắn rơi máy bay gần như là điều tưởng chừng không thể. Nhưng Hồ Kan Lịch đã quyết tâm tìm cách hoàn thành nhiệm vụ. Cùng đồng đội, bà kiên trì mai phục nhiều ngày giữa núi rừng, trong điều kiện thiếu thốn cả lương thực và nước uống. Khi máy bay địch xuất hiện, các nữ du kích bình tĩnh chờ thời cơ thích hợp. Đến khi chiếc máy bay cất cánh, Hồ Kan Lịch đã dùng súng trường bắn vào máy bay khiến nó bốc cháy và rơi xuống. Theo các tư liệu được công bố, chiếc máy bay chở khoảng 60 quân địch và đây được ghi nhận là một trong những chiến công đặc biệt của lực lượng du kích A Lưới trong thời kỳ đó. Chiến công ấy gây tiếng vang lớn bởi một khẩu súng trường bộ binh lại có thể đánh trúng máy bay đang hoạt động trên bầu trời. Từ chiến công này, Hồ Kan Lịch trở thành biểu tượng về sự mưu trí, gan dạ của nữ du kích Pa Cô trên chiến trường Trường Sơn. Không chỉ có chiến công bắn rơi máy bay, trong những năm chiến đấu bà còn trực tiếp tham gia nhiều trận đánh và chỉ huy lực lượng du kích Hồng Bắc chiến đấu trên địa bàn A Lưới. Các nguồn tư liệu ghi nhận bà đã tham gia 49 trận đánh lớn nhỏ và lập nhiều thành tích trong chiến đấu. Năm 1967, Hồ Kan Lịch được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành một trong những nữ Anh hùng tiêu biểu của đồng bào dân tộc Pa Cô trên dãy Trường Sơn. Đặc biệt, bà đã nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, một kỷ niệm mà bà luôn trân trọng trong suốt cuộc đời. Trong những câu chuyện kể lại, Bác Hồ từng căn dặn bà rằng làm anh hùng đã khó nhưng giữ được danh hiệu anh hùng còn khó hơn. Lời căn dặn ấy trở thành một bài học mà Hồ Kan Lịch luôn ghi nhớ, bởi đối với bà, danh hiệu không phải để tự hào về bản thân mà là trách nhiệm phải tiếp tục sống xứng đáng với niềm tin của đồng bào, đồng đội và Tổ quốc. Điều đáng quý ở người nữ Anh hùng ấy là khi nhắc về những chiến công, bà thường không coi đó là thành tích riêng của mình mà luôn nhắc đến đồng đội và những người dân đã cùng bà vượt qua những năm tháng khốc liệt. Hồ Kan Lịch là hình ảnh tiêu biểu cho sức mạnh của đồng bào Pa Cô trong cuộc kháng chiến, khi những người con gái vùng cao cũng có thể trở thành những người chỉ huy quả cảm trên chiến trường. Từ cô gái giao liên giữa đại ngàn A Lưới, bà đã trở thành người nữ chiến sĩ được nhiều thế hệ biết đến bởi chiến công bắn rơi máy bay bằng súng trường. Câu chuyện của Hồ Kan Lịch cho thấy trong chiến tranh, sức mạnh không chỉ đến từ vũ khí hiện đại mà còn đến từ lòng quyết tâm, sự mưu trí và ý chí của con người. Chiến công của bà cũng gắn liền với hình ảnh những người phụ nữ Pa Cô vừa sản xuất, vừa làm giao liên, vừa trực tiếp cầm súng chiến đấu bảo vệ bản làng. Ngày nay, khi chiến tranh đã lùi xa, A Lưới đã trở thành vùng đất thanh bình giữa đại ngàn Trường Sơn, nhưng ký ức về những người đã chiến đấu và hy sinh vẫn được các thế hệ gìn giữ. Hồ Kan Lịch vẫn là một biểu tượng đẹp về người phụ nữ dân tộc thiểu số giàu lòng yêu nước, gan dạ và kiên cường. Từ một cô gái Pa Cô nhỏ bé giữa núi rừng, bà đã trở thành nữ Anh hùng LLVTND và để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ. Câu chuyện thời hoa lửa về Hồ Kan Lịch nhắc thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của những người đi trước và hiểu rằng phía sau mỗi chiến công là biết bao ngày tháng gian khổ, mất mát và lòng quả cảm. Người con gái Pa Cô năm xưa đã dùng khẩu súng trường và ý chí của mình viết nên một câu chuyện đặc biệt giữa đại ngàn Trường Sơn, để rồi tên tuổi Hồ Kan Lịch trở thành một phần ký ức không thể quên của vùng đất A Lưới anh hùng.