HỒ KAN LỊCH – NỮ ANH HÙNG PA CÔ GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠNhồ

HỒ KAN LỊCH – NỮ ANH HÙNG PA CÔ GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN

Hồ Kan Lịch sinh năm 1943, là người dân tộc Pa Cô, quê ở vùng A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, nay thuộc thành phố Huế. Bà sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, giữa núi rừng Trường Sơn, nơi đồng bào Pa Cô đã sớm tham gia phong trào cách mạng và trở thành một bộ phận quan trọng của cuộc kháng chiến. Tuổi thơ của Hồ Kan Lịch gắn với những năm tháng chiến tranh ngày càng lan rộng trên miền Tây Thừa Thiên Huế. Từ một cô gái Pa Cô làm nhiệm vụ giao liên, bà từng bước trưởng thành và trở thành một trong những nữ cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu của lực lượng vũ trang cách mạng ở A Lưới.

Những năm đầu tham gia cách mạng, Hồ Kan Lịch làm công tác giao liên, đưa đón cán bộ và chuyển thư từ, tài liệu giữa các cơ sở. Công việc tưởng như thầm lặng nhưng diễn ra trong điều kiện chiến tranh vô cùng nguy hiểm. Qua thực tiễn hoạt động, bà ngày càng trưởng thành và đến năm 1961 gia nhập đội nữ du kích địa phương. Từ đây, cuộc đời của người con gái Pa Cô bước sang một chặng đường mới, gắn liền với phong trào chiến đấu và bảo vệ quê hương.

Hồ Kan Lịch nhanh chóng thể hiện khả năng tổ chức và chỉ huy. Bà được giao nhiệm vụ chỉ huy lực lượng nữ du kích, trực tiếp tham gia nhiều trận chiến đấu trên địa bàn A Lưới. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, bà đã tham gia và chỉ huy lực lượng du kích trong 49 trận chiến đấu lớn nhỏ. Trong điều kiện chiến trường miền núi, lực lượng du kích phải vừa chiến đấu, vừa bám dân, giữ làng và hỗ trợ bộ đội chủ lực. Chính sự gắn bó với địa bàn và với đồng bào đã giúp Hồ Kan Lịch trở thành một cán bộ được tin tưởng.

Một trong những chiến công nổi tiếng nhất của Hồ Kan Lịch là việc bà dùng súng trường bắn rơi một máy bay Mỹ tại khu vực sân bay A So. Đây được ghi nhận là chiếc máy bay đầu tiên bị bắn rơi trên vùng trời phía Tây tỉnh Thừa Thiên Huế. Chiến công ấy gây tiếng vang lớn trong lực lượng vũ trang và đồng bào A Lưới, bởi người lập công là một nữ du kích người Pa Cô còn rất trẻ. Từ đó, tên tuổi Hồ Kan Lịch trở thành biểu tượng của phong trào phụ nữ tham gia chiến đấu ở vùng Trường Sơn.

Không chỉ trực tiếp chiến đấu, Hồ Kan Lịch còn tham gia vận động đồng bào xây dựng cơ sở cách mạng, bảo vệ cán bộ và duy trì phong trào tại địa phương. A Lưới khi ấy là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng trên dãy Trường Sơn. Núi rừng hiểm trở nhưng chiến tranh cũng diễn ra hết sức khốc liệt. Người dân phải chịu nhiều mất mát, thiếu thốn; các lực lượng cách mạng phải thường xuyên đối mặt với những cuộc càn quét và đánh phá. Trong hoàn cảnh ấy, những người như Hồ Kan Lịch vừa là chiến sĩ, vừa là người con của bản làng, có vai trò quan trọng trong việc giữ vững niềm tin của đồng bào.

Những thành tích của Hồ Kan Lịch được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng. Năm 1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới khoảng 24 tuổi. Bà trở thành nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên của đồng bào Pa Cô. Danh hiệu ấy không chỉ là sự ghi nhận đối với một cá nhân mà còn là niềm tự hào lớn của đồng bào Pa Cô và nhân dân vùng A Lưới.

Hồ Kan Lịch cũng có một mối duyên đặc biệt với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong những năm chiến tranh, bà đã có bảy lần vinh dự được gặp Bác Hồ. Một trong những kỷ niệm được bà nhớ mãi là năm 1968, khi bà ra miền Bắc chữa bệnh và được Bác Hồ đến thăm. Bác tặng bà một chiếc radio để nghe tin tức chiến trường. Đối với Hồ Kan Lịch, món quà ấy có giá trị tinh thần đặc biệt. Sau này, bà đã trao lại chiếc radio cho Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Thừa Thiên Huế để lưu giữ và giới thiệu với nhân dân.

Sau những năm chiến đấu, Hồ Kan Lịch tiếp tục phục vụ trong quân đội và mang quân hàm Thiếu tá trước khi trở về đời thường. Những năm tháng hòa bình, bà sống giản dị tại quê hương A Lưới, gắn bó với con cháu và đồng bào. Bà cũng nhiều lần tham gia các hoạt động giao lưu, nói chuyện truyền thống với thế hệ trẻ, kể lại những năm tháng tuổi trẻ của mình để giúp các em hiểu hơn về cuộc sống và sự hy sinh của thế hệ đi trước.

Câu chuyện về Hồ Kan Lịch đặc biệt ở chỗ bà trưởng thành từ chính cộng đồng Pa Cô, tham gia cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ và trở thành một trong những nữ chiến sĩ tiêu biểu của vùng Trường Sơn. Hình ảnh người phụ nữ Pa Cô trong bộ trang phục truyền thống, sống giản dị giữa quê hương A Lưới nhưng mang trên mình danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đã trở thành một biểu tượng đẹp về vai trò của phụ nữ và đồng bào các dân tộc thiểu số trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Từ một cô gái làm giao liên đến nữ chỉ huy du kích, rồi trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của đồng bào Pa Cô, cuộc đời Hồ Kan Lịch là một hành trình gắn liền với quê hương và lịch sử A Lưới. Những chiến công của bà cùng những đóng góp của đồng bào Pa Cô đã góp phần làm nên truyền thống cách mạng của vùng đất phía Tây Trường Sơn. Ngày nay, câu chuyện về Hồ Kan Lịch vẫn được nhắc lại trong công tác giáo dục truyền thống, như một lời nhắc nhở thế hệ trẻ về lòng yêu quê hương, tinh thần trách nhiệm và những giá trị của hòa bình.