Hồ Kan Lịch – Nữ anh hùng Pa Kô đầu tiên trên dải Trường Sơn
Hồ Kan Lịch (sinh năm 1943) là một trong những nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đầu tiên trên dải Trường Sơn, người dân tộc Pa Kô, quê ở huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên – Huế. Cuộc đời bà gắn liền với núi rừng Trường Sơn và những năm tháng chiến đấu bền bỉ, kiên cường của đồng bào Pa Kô, Vân Kiều trong kháng chiến.
Thân thế và con đường đến cách mạng
Bà tên khai sinh là Kăn Lịch, sinh năm 1943 tại bản A Lê Nốc (nay thuộc thị trấn A Lưới). Cũng như nhiều gia đình Pa Kô, Vân Kiều một lòng theo cách mạng, từ năm 1946, gia đình bà mang họ Hồ để bày tỏ lòng kính trọng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Lớn lên trong không khí cách mạng sôi nổi của vùng núi Trường Sơn, bà sớm được người chú ruột là Anh hùng Hồ Vai dìu dắt, hướng dẫn tham gia các hoạt động của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam từ năm 1958.
Chiến đấu trên chiến trường Tây Thừa Thiên
Những năm đầu, do tuổi còn nhỏ, Hồ Kan Lịch làm nhiệm vụ liên lạc, vượt rừng núi chuyển công văn, thư từ cho cán bộ và du kích trong xã. Đến năm 1961, bà chính thức thoát ly, tham gia đội du kích Hồng Bắc.
Trong kháng chiến chống Mỹ, bà từng bước trưởng thành, trở thành người chỉ huy gan dạ, mưu trí. Bà lãnh đạo đội du kích Hồng Bắc với khoảng 160 người, trực tiếp tham gia và chỉ huy 49 trận đánh lớn nhỏ trên địa bàn Tây Thừa Thiên.
Một chiến công tiêu biểu của đội du kích do bà chỉ huy là trận đánh năm 1964, khi đơn vị kiên trì mai phục nhiều ngày liền và bắn rơi một máy bay Mỹ bằng súng trường, gây tiếng vang lớn, cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân dân vùng A Lưới. Chỉ tính trong giai đoạn 1961–1965, bà đã trực tiếp lập nhiều chiến công xuất sắc, góp phần bảo vệ căn cứ cách mạng và giữ vững phong trào đấu tranh ở Trường Sơn.
Với những đóng góp nổi bật, tháng 7 năm 1967, bà được Nhà nước tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh
Tháng 5 năm 1968, Hồ Kan Lịch được Quân khu Trị – Thiên đưa ra Hà Nội. Dù bị sốt rét ác tính và phải điều trị một thời gian, bà vẫn may mắn nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Tổng cộng, bà được gặp Bác 7 lần, trong đó 4 lần được Bác mời ăn cơm tại Phủ Chủ tịch. Những lời căn dặn giản dị, ấm áp của Bác Hồ đã trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn, theo bà suốt những năm tháng tiếp tục chiến đấu và công tác.
Gia đình cách mạng tiêu biểu
Hồ Kan Lịch sinh ra trong một gia đình anh hùng:
Chú ruột: Anh hùng Hồ Vai
Em ruột: Anh hùng Hồ A Nun
Chồng bà là ông Hồ Xuân Chiến, sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam, từng công tác tại Binh đoàn Trường Sơn. Hai ông bà kết hôn năm 1964. Hai người con ruột của họ được Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp đặt tên là Hồ Xuân Lợi và Hồ Thị Kim Thắng. Ngoài ra, gia đình còn nhận nuôi chín người con, thể hiện tinh thần đoàn kết, nghĩa tình của đồng bào Pa Kô.
