Hồ Phòm – Huyền Thoại Người Khùa Giữa Biên Giới Cha Lo
Anh hùng LLVTND, đại úy Hồ Phòm, người dân tộc Khùa, sinh ra tại vùng biên giới xã Dân Hóa (Minh Hóa, Quảng Bình). Năm 1954, ông nhập ngũ, được phân công làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh tuyến biên giới Việt – Lào. Năm 1959, ông chuyển sang lực lượng Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ đội Biên phòng).
Bản Hà Vi – nơi cha con ông sinh sống – giờ vẫn còn ngôi nhà sàn được Bộ Tư lệnh BĐBP và Bộ Chỉ huy BĐBP Quảng Bình tặng ông như một sự tri ân. Người con trai thứ, ông Hồ Thoong, hiện lưu giữ toàn bộ kỷ vật và kể lại những câu chuyện thời cha làm trinh sát biên giới.
Trong những năm 1960–1963, với lợi thế thông thạo tiếng Lào, Hồ Phòm nhiều lần cải trang thành dân bản, thu thập tin tức tại Lằng Khằng và La Te (Khăm Muộn – Lào). Những thông tin ấy giúp quân cách mạng Lào đánh tan hai đồn địch năm 1961, mở đường thông tuyến chiến lược.
Năm 1963, sau khóa học quân báo tại Trung Quốc, ông được cử làm cố vấn quân sự cho lực lượng cách mạng Lào. Trong các chuyến công tác, ông nhiều lần thoát chết nhờ bản lĩnh và sự tin yêu của nhân dân Lào. Đặc biệt, năm 1963, khi bị địch bao vây, ông đã bình tĩnh cải trang thành “con rể trong nhà” để thoát vòng vây.
Ông còn nổi bật trong trận đối đầu tại ngã ba Lằng Khằng khi giáp mặt hai tên phỉ, mưu trí bảo vệ đồng đội và thoát hiểm trong gang tấc.
Với nhiều thành tích, ngày 25/8/1970, đại úy Hồ Phòm được phong Anh hùng LLVTND, là người Khùa đầu tiên được vinh danh. Sau giải phóng, ông xin phục viên để chăm lo gia đình và tiếp tục đóng góp cho quê hương.
