HỒ QUỐC THÚC – NGƯỜI TIỂU ĐOÀN TRƯỞNG TRONG TRẬN ĐÁNH GIẢI PHÓNG QUY NHƠN

Ngày 31/3/1975, sau 28 ngày đêm tiến công và nổi dậy, quân và dân Bình Định tiến vào trận đánh cuối cùng để giải phóng Quy Nhơn. Trong đội hình ấy có Đại tá Hồ Quốc Thúc, khi đó là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 8 – một trong những đơn vị trực tiếp tiến công vào thị xã.

Tháng 3/1975, chiến trường Bình Định chuyển biến nhanh chóng.

Sau những thắng lợi liên tiếp của quân và dân ta, hệ thống phòng thủ của đối phương ở nhiều địa phương trong tỉnh từng bước bị phá vỡ.

Ngày 24/3, Thường vụ Tỉnh ủy và Ban Chỉ huy Tỉnh đội Bình Định quyết định phát động tổng tiến công, tổng khởi nghĩa giải phóng toàn tỉnh.

Từ đó, các huyện đồng loạt tiến công.

Bồng Sơn được giải phóng ngày 28/3. Ngày 31/3, Phù Mỹ, Phù Cát, Bình Khê, An Nhơn và Tuy Phước lần lượt được giải phóng. Những thắng lợi ấy tạo thành thế bao vây, áp sát Quy Nhơn.

Đối với quân và dân Bình Định, mục tiêu cuối cùng là thị xã Quy Nhơn – trung tâm chính trị, quân sự và kinh tế của tỉnh.

Trong đội hình chuẩn bị tiến vào thành phố có Tiểu đoàn 8 do Hồ Quốc Thúc chỉ huy.

Nhiều năm sau, ông vẫn nhớ rất rõ những giờ phút ấy.

Ngày 31/3, Tiểu đoàn 8 được bố trí tại khu vực Phước Hiệp.

Khi lệnh tổng công kích được phát ra, nhiệm vụ của đơn vị là tiến từ Chợ Dinh xuống Cầu Đôi, sau đó đánh vào các tuyến đường quan trọng trong nội thị, tiến về phía cảng Quy Nhơn.

Trước mặt Tiểu đoàn 8 là một thành phố đang trong tình trạng hỗn loạn.

Lực lượng đối phương đã mất thế chủ động.

Nhiều đơn vị ở các huyện tháo chạy về Quy Nhơn.

Nhưng trong thành phố vẫn còn những vị trí quân sự quan trọng, sân bay, quân cảng, cơ quan hành chính và các căn cứ phòng thủ.

Muốn giải phóng Quy Nhơn, các đơn vị phải tiến thật nhanh, đồng thời phối hợp với lực lượng biệt động, đặc công và quần chúng nổi dậy ngay trong thành phố.

Khoảng 11 giờ 30 ngày 31/3, sau khi làm chủ khu vực Chợ Dinh và cửa mở Núi Một – Cầu Đôi, Trung đoàn 93 chia thành nhiều mũi tiến vào nội thị.

Tiểu đoàn 52 tiến về cầu Sông Ngang để chặn đường rút.

Tiểu đoàn 50 tiến theo hướng sân bay Quy Nhơn và Tiểu khu quân sự.

Còn Tiểu đoàn 8 của Hồ Quốc Thúc tiến theo hướng Chợ Dinh – Cầu Đôi – các tuyến đường trong nội thành, phối hợp đánh chiếm những vị trí quan trọng.

Cùng lúc đó, các đơn vị đặc công tiến vào khu vực cảng.

Đội biệt động Quy Nhơn hoạt động trong nội thị.

Quần chúng ở nhiều khu phố bắt đầu nổi dậy.

Quy Nhơn lúc ấy không chỉ có một trận đánh của bộ đội.

Đó là một cuộc tiến công kết hợp với sự nổi dậy của nhân dân.

Khoảng 15 giờ, đội Biệt động Quy Nhơn xuất kích, đánh chiếm Ty Công an và Nhà lao trung tâm, giải thoát hơn 1.000 người bị giam giữ.

Đến 17 giờ, lực lượng biệt động tiếp tục đánh vào dinh Tỉnh trưởng.

Tại khu vực cảng, đặc công nước phối hợp với bộ đội và lực lượng tự vệ đánh chiếm các mục tiêu quan trọng.

Trong thành phố, hàng nghìn người dân đồng loạt nổi dậy chiếm các trụ sở, kho tàng và hỗ trợ bộ đội giải phóng. Công nhân tại nhà ga, bến cảng và nhà máy điện cũng tổ chức bảo vệ cơ sở, chống phá hoại.

Các mũi tiến công ngày càng siết chặt.

Quy Nhơn gần như bị bao phủ bởi tiếng súng và tiếng reo của người dân.

Những người lính của Tiểu đoàn 8 tiếp tục tiến lên.

Hồ Quốc Thúc và đồng đội hiểu rằng phía trước chỉ còn những mục tiêu cuối cùng.

Khoảng 20 giờ, một thời khắc lịch sử đã đến.

Đội Biệt động Quy Nhơn bắt liên lạc và phối hợp với Tiểu đoàn 50, D30 và D20 đặc công đánh chiếm khu vực Tòa Hành chính tỉnh và Trung tâm Tiểu khu Bình Định.

Lá cờ Giải phóng được kéo lên trên nóc Tòa Hành chính tỉnh.

Đó là khoảnh khắc đánh dấu thị xã Quy Nhơn và toàn tỉnh Bình Định được giải phóng.

Nhiều năm sau, khi kể lại giây phút ấy, Đại tá Hồ Quốc Thúc vẫn không giấu được xúc động.

Ông nhớ rằng anh em trong đơn vị “mừng đến rơi nước mắt”.

Bởi phía sau khoảnh khắc lá cờ tung bay là 28 ngày đêm chiến đấu liên tục.

Là những đồng đội đã nằm lại.

Là những con đường đã đi qua.

Là những trận đánh từ miền núi xuống đồng bằng.

Và là cả một thành phố đang chờ ngày được giải phóng.

Nhưng đối với những người lính của Hồ Quốc Thúc, 20 giờ ngày 31/3 chưa phải là thời điểm được nghỉ ngơi.

Một lực lượng lớn của đối phương vẫn tìm cách tháo chạy về Quy Nhơn để tìm đường ra biển.

Đêm 31/3, ta tổ chức chặn đường rút.

Cầu Sông Ngang được phá sập, buộc đội hình đối phương phải chuyển hướng vào tuyến đường Lam Sơn – nơi Tiểu đoàn 52 đã bố trí trận địa phục kích.

Trưa 1/4, các lực lượng phục kích đồng loạt nổ súng.

Trận đánh kéo dài đến khoảng 16 giờ.

Lực lượng tháo chạy bị đánh tan, góp phần bảo vệ thành phố Quy Nhơn khỏi một trận chiến ác liệt ngay trong nội thị.

Nửa thế kỷ đã trôi qua.

Người tiểu đoàn trưởng năm xưa – Hồ Quốc Thúc – nay đã ở tuổi ngoài 80.

Nhưng khi trở lại với ký ức tháng Ba năm 1975, ông vẫn nhớ những con đường mà Tiểu đoàn 8 từng đi qua, nhớ đội hình của đơn vị và nhớ khoảnh khắc lá cờ Giải phóng tung bay trên Tòa Hành chính.

Ông không đứng một mình trong câu chuyện ấy.

Bởi chiến thắng Quy Nhơn là kết quả của sự phối hợp giữa bộ đội chủ lực, lực lượng vũ trang địa phương, biệt động, đặc công và hàng vạn người dân Bình Định.

Sau 28 ngày đêm, từ ngày 4 đến 31/3/1975, quân và dân Bình Định đã làm tan rã hệ thống quân sự, chính quyền của đối phương trên toàn tỉnh.

Ngày 31/3/1975, Bình Định bước sang một trang sử mới.

Và trong ký ức của những người lính trực tiếp chiến đấu hôm ấy, có một buổi tối không thể nào quên:

20 giờ.

Ngày 31 tháng 3 năm 1975.

Lá cờ Giải phóng tung bay trên Tòa Hành chính tỉnh.

Quy Nhơn được giải phóng.

Bình Định hoàn toàn giải phóng.