Hồ Quý Ly: Nhà cải cách gây tranh cãi
Từ ngoại thích nhà Trần leo lên ngôi vua, lập nhà Hồ (1400), Hồ Quý Ly (1336–1407) tiến hành hàng loạt cải cách táo bạo nhưng kết cục mất nước vào tay nhà Minh.
Hồ Quý Ly (1336–1407), tên chữ Nhất Nguyên, quê Thanh Hóa, vốn là ngoại thích nhà Trần (hai người cô ruột là vợ vua Trần Minh Tông). Nhờ đó ông thăng tiến nhanh, nắm cả quân đội lẫn triều chính, dẹp các cuộc chính biến của tôn thất nhà Trần. Năm 1397, ông cho dời đô về Tây Đô (Thanh Hóa); năm 1400, ông phế Trần Thiếu Đế, tự xưng Quốc tổ Chương Hoàng, lập nhà Hồ, đổi quốc hiệu thành Đại Ngu. Ông là nhà cải cách lớn trong lịch sử: phát hành tiền giấy, hạn điền (giới hạn ruộng đất của quý tộc), hạn nô, cải tổ giáo dục — đưa chữ Nôm vào thi cử, cho dịch sách Nho sang chữ Nôm, chỉnh đốn quân đội và cho xây thành Tây Đô bằng đá đồ sộ. Tuy nhiên, cải cách nóng vội cùng lối cai trị độc đoán khiến ông mất lòng dân. Năm 1406, nhà Minh lấy cớ 'phù Trần diệt Hồ' đem quân xâm lược; quân Hồ kháng cự yếu ớt, nhanh chóng tan rã. Tháng 6/1407, cha con Hồ Quý Ly bị bắt giải về Trung Quốc, nhà Hồ sụp đổ sau 7 năm, mở đầu 20 năm Bắc thuộc lần thứ tư.
