HỒ THỊ CÚC – BA NGÀY TÌM KIẾM GIỮA LÒNG ĐẤT - Khi tình đồng đội không để một người nằm lại

Hồ Thị Cúc sinh ra trên quê hương Hương Sơn, Hà Tĩnh. Năm 1965, khi đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, chị lên đường tham gia lực lượng thanh niên xung phong.

Ba năm sống và chiến đấu trên những tuyến đường bị bom đạn đánh phá đã tôi luyện cô gái trẻ ngày nào trở thành một người thanh niên xung phong gan dạ, tận tụy.

Tại Tiểu đội 4, Đại đội 552, Cúc được giao nhiệm vụ Tiểu đội phó.

Chị cùng Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần và những người đồng đội ngày đêm bám trụ tại Ngã ba Đồng Lộc – nơi được xem là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt trên tuyến đường chi viện cho chiến trường miền Nam.

Công việc của các chị tưởng chừng rất đơn giản: đào đất, san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm cho xe qua.

Nhưng phía sau mỗi mét đường được khôi phục là biết bao hiểm nguy.

Bom có thể rơi xuống bất cứ lúc nào.

Có những lúc vừa nghe tiếng bom dứt, các chị lại lập tức lao ra mặt đường.

Địch phá.

Ta lại sửa.

Đường bị bom cày nát.

Các chị lại san lấp.

Bởi phía sau con đường ấy là những đoàn xe đang chở hàng ra tiền tuyến.

Ngày 24/7/1968, Tiểu đội 4 nhận nhiệm vụ ra khu vực cách Ngã ba Đồng Lộc khoảng 300 mét về phía Nam để san lấp hố bom, sửa đường và củng cố hầm trú ẩn.

Mười cô gái nhanh chóng bắt tay vào công việc.

Người đào.

Người xúc.

Người san đất.

Giữa những phút làm việc căng thẳng, họ vẫn trò chuyện, động viên nhau như những cô gái trẻ bình thường.

Rồi tiếng máy bay xuất hiện.

Các chị nhanh chóng tìm chỗ tránh bom.

Khi tiếng máy bay xa dần, mọi người lại đứng dậy tiếp tục công việc.

Không ai nghĩ rằng đó sẽ là lần cuối cùng họ cùng nhau đứng trên mặt đường.

Một tốp máy bay bất ngờ quay lại.

Bom trút xuống.

Một quả bom rơi đúng vào khu vực mười cô gái đang làm nhiệm vụ.

Đất đá tung lên.

Khói bom phủ kín mặt đường.

Đồng đội từ các vị trí khác lập tức chạy đến.

Họ gọi tên từng người.

Nhưng không ai trả lời.

Mười cô gái đã hy sinh.

Đồng đội bắt đầu đào bới trong đống đất đá để tìm các chị.

Suốt đêm hôm ấy, rồi sang ngày hôm sau, mọi người vẫn không ngừng tìm kiếm.

Chín cô gái lần lượt được tìm thấy.

Riêng Hồ Thị Cúc vẫn chưa được tìm thấy.

Không ai bỏ cuộc.

Giữa hàng trăm hố bom, giữa đất đá ngổn ngang, đồng đội vẫn tiếp tục đào tìm.

Bởi với họ, một người đồng đội cũng không thể bị bỏ lại.

Đến ngày thứ ba, mọi người mới tìm thấy chị Cúc trên đồi Trọ Voi, cách khu vực hố bom cũ khoảng 20 mét.

Chị nằm trong tư thế khiến những người tìm thấy không thể cầm được nước mắt.

Trên đầu vẫn là chiếc nón.

Bên cạnh là chiếc cuốc.

Đặc biệt, mười đầu ngón tay của chị bị ứa máu, cho thấy trong những giây phút cuối cùng, chị đã cố gắng dùng tay bới đất để tìm đường thoát ra.

Có lẽ chị đã chiến đấu đến tận giây phút cuối cùng.

Và có lẽ, trong những khoảnh khắc ấy, chị vẫn nghĩ rằng mình phải cố gắng sống.

Nhưng chiến tranh đã không cho chị cơ hội trở về.

Đồng đội đưa chị về với chín người chị em đã nằm lại.

Cả Tiểu đội 4 giờ đây đã đủ mười người.

Chỉ có điều...

Không còn ai đứng lên điểm danh nữa.

Câu chuyện tìm kiếm chị Hồ Thị Cúc đã trở thành biểu tượng sâu sắc về tình đồng đội trong chiến tranh.

Giữa một chiến trường mà cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, những người còn sống vẫn kiên trì đào từng lớp đất, tìm từng dấu vết để đưa người đồng đội của mình trở về.

Không phải vì đó là nhiệm vụ.

Mà bởi họ thương chị.

Họ không muốn chị nằm lại một mình giữa đất đá và bom đạn.

Sau này, nhà thơ Yến Thanh – người từng có mặt tại Đồng Lộc – đã viết bài thơ “Cúc ơi!” như một tiếng gọi nghẹn ngào dành cho người nữ thanh niên xung phong trẻ tuổi.

Tiếng gọi ấy cũng như tiếng gọi của cả tiểu đội dành cho người em, người bạn, người đồng đội đã mãi mãi không thể trở về.

Điều còn lại sau câu chuyện

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những hố bom năm nào đã phủ màu xanh của cây cỏ.

Nhưng câu chuyện về Hồ Thị Cúc vẫn còn ở lại.

Đó là câu chuyện về một cô gái trẻ đã chiến đấu đến giây phút cuối cùng.

Là câu chuyện về chín người đồng đội đã không ngừng tìm kiếm chị suốt ba ngày.

Và hơn hết, đó là câu chuyện về một thứ tình cảm không bom đạn nào có thể phá hủy:

Tình đồng đội.

Hôm nay, khi chúng ta được sống trong hòa bình, những con đường đã rộng mở, mỗi bước chân bình yên của chúng ta đều khiến người ta nhớ đến những người từng dùng chính tuổi thanh xuân của mình để giữ cho những con đường ấy không bị đứt đoạn.

Các chị đã nằm lại giữa lòng đất, nhưng tình đồng đội và sự hy sinh của các chị thì mãi mãi ở lại trong lòng đất nước.

Tham khảo tư liệu: Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam; Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam; tư liệu về Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc.