Hồ Thị Tỏ – người mẹ Cù Lao Phố làm giao liên và nuôi giấu cán bộ

Để hiểu đầy đủ một giai đoạn, không thể chỉ nhắc đến các trận đánh. Cuộc đời Hồ Thị Tỏ đưa người đọc đến gần hơn với con người và bối cảnh của thời ấy.

Về nhân thân và quá trình tham gia hoạt động, hồ sơ tư liệu ghi nhận: Họ và tên: Hồ Thị Tỏ. Năm sinh – năm mất: 1900–1985. Quê quán và địa bàn hoạt động: xã Hiệp Hòa, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.

Hồ Thị Tỏ sinh năm 1900 tại Hiệp Hòa. Người con duy nhất sống đến tuổi trưởng thành là Hồ Văn Răng. Sau Cách mạng Tháng Tám, anh tham gia Thanh niên Tiền phong rồi dân quân du kích.

Bối cảnh câu chuyện được ghi lại trong tư liệu lịch sử: Cù Lao Phố nằm giữa sông Đồng Nai, gần thị xã Biên Hòa và nhiều đồn bốt. Trong kháng chiến, đây vừa là vùng bị kiểm soát, vừa có nhiều “lõm” chính trị và cơ sở bí mật.

Trong hoàn cảnh đó, những sự việc đáng chú ý gồm: Người dân dùng tín hiệu để báo động khi lực lượng đối phương rời đồn, nuôi giấu cán bộ trong nhà và chuyển tài liệu giữa nội ô với căn cứ. Một người mẹ có vẻ ngoài bình dị có thể trở thành mắt xích quan trọng của mạng lưới giao liên. Sự kiện tiêu biểu là hoạt động giao liên của Mẹ Hồ Thị Tỏ. Bà có dáng vẻ hiền lành, làm việc ruộng đồng như nhiều phụ nữ khác, nên có thể đi lại mà ít gây chú ý.

Tìm hiểu nhân vật qua nguồn tư liệu đáng tin cậy cũng giúp thế hệ trẻ phân biệt những dữ kiện lịch sử với lời kể được thêm thắt về sau.

NGUỒN THAM KHẢO
1. Thư viện tỉnh Đồng Nai – Nhà xuất bản Đồng Nai. “Sáng ngời chất ngọc anh hùng – Bà mẹ Việt Nam anh hùng tỉnh Đồng Nai (Phần I)”.
Tác giả/Chủ biên: Huỳnh Văn Tới – Nguyễn Minh Hùng (chủ biên); Huỳnh Văn Tới – Hà Thị Thanh Thúy (biên soạn, biên tập). Ngày đăng/xuất bản: Không hiển thị rõ trên trang toàn văn đã kiểm tra. Ngày truy cập: 06/08/2026.
Đường dẫn trực tiếp: https://books.thuviendongnai.gov.vn/greenstone3/library/library/collection/books202/document/HASH8ce0bf593ff5b72eb4793b?ed=1

Đơn vị biên tập: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phường Hòa Thành, tỉnh Tây Ninh.