Hồ Thị Tứ – tiễn con ra trận và mong ngày đón con về đất quê
Mẹ Hồ Thị Tứ có hai người con trai hy sinh trong chiến tranh và nhận được giấy báo tử cùng một lúc. Đến thời bình, người mẹ vẫn tiếp tục hành trình mong mỏi tìm kiếm hài cốt của con để đưa về quê an táng.
Ồ THỊ TỨ
Năm sinh: 1928
Quê quán: vùng Đại Huệ, tỉnh Nghệ An
Hồ Thị Tứ có mười một người con. Năm người trong số đó tham gia quân đội; hai người con trai Lưu Phi Hường và Lưu Phi Vinh đã hy sinh. Một gia đình có đông con không có nghĩa những lần tiễn con ra trận trở thành chuyện quen. Mỗi người đi là một lần người mẹ phải dõi theo tin tức từ đơn vị và mong nhận được lá thư trở về. Quê bà ở Nghệ An, nơi nhiều gia đình có con nhập ngũ trong các đợt huy động cho chiến trường miền Nam. Trước khi là cái tên trong một danh hiệu, bà là người mẹ phải lo đời sống thường ngày của những đứa con còn ở nhà trong khi các anh đang chiến đấu xa quê.
Lưu Phi Hường hy sinh năm 1973 tại chiến trường Đông Nam Bộ. Người con còn lại, Lưu Phi Vinh, cũng không trở về. Theo lời kể của gia đình, hai anh hy sinh cách nhau một năm nhưng giấy báo tử gửi về địa phương cùng một lúc. Vì thế người nhà biết hai tin mất mát trong cùng một quãng thời gian, dù các sự việc diễn ra ở những nơi và thời điểm khác nhau. Chi tiết ấy cho thấy thời chiến thông tin từ mặt trận về nhà nhiều khi chậm trễ: trong lúc chờ tin, gia đình vẫn giữ hy vọng rằng người lính chỉ chưa thể gửi thư.
Sau hòa bình, bà Tứ tiếp tục sống ở quê cùng gia đình. Những người con còn sống trưởng thành và kể lại chuyện hai người anh cho thế hệ sau. Người thân nói bà vẫn mong có thêm thông tin về hài cốt một người con để đưa về quê an táng. Mong muốn ấy nối từ thời chiến sang nhiều thập niên hòa bình: ngày kết thúc chiến tranh không đồng nghĩa mọi gia đình đã biết đầy đủ nơi người thân nằm lại. Việc tìm kiếm và xác định hài cốt đòi hỏi sự hỗ trợ của đơn vị cũ, đồng đội và các cơ quan làm công tác chính sách.
Khi được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Hồ Thị Tứ đã mang trong mình ký ức của một gia đình có hai con là liệt sĩ. Danh hiệu ghi nhận sự mất mát ấy, còn những cuộc thăm hỏi sau này cho thấy người mẹ vẫn hiện diện với một nguyện vọng rất cụ thể. Bà không chỉ nhớ hai cái tên trên giấy báo tử; bà muốn biết nơi an nghỉ của con và có ngày được đón con về đất quê. Câu chuyện của bà vì vậy gắn với cả hai việc: tiễn người đi trong chiến tranh và tìm người trở lại khi đất nước đã hòa bình.
