Hồ Tùng Mậu – Người chiến sĩ kiên trung

Hồ Tùng Mậu sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Ông nội là cụ Hồ Bá Ôn, một vị quan đã hy sinh khi chỉ huy giữ thành Nam Định chống quân Pháp. Cha ông là cụ Hồ Bá Kiện, một chí sĩ tham gia phong trào chống Pháp và cũng hy sinh trong cuộc đấu tranh tại nhà tù Lao Bảo.

Từ nhỏ, Hồ Tùng Mậu đã chứng kiến cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ. Những câu chuyện về sự hy sinh của cha và ông nội khiến ông luôn trăn trở về vận mệnh quê hương.

Ông tự nhủ:

– Đất nước còn mất, nhân dân còn khổ. Mình nhất định phải làm điều gì đó cho quê hương.

Năm 1916, khi còn trẻ, Hồ Tùng Mậu rời quê hương, bắt đầu con đường tìm cách cứu nước. Ông hoạt động ở nhiều nơi, sau đó sang Xiêm (nay là Thái Lan) và Trung Quốc. Năm 1920, ông cùng một số đồng chí tiếp tục ra nước ngoài hoạt động cách mạng.

Những năm tháng ở nước ngoài vô cùng gian khổ. Nhưng càng khó khăn, Hồ Tùng Mậu càng quyết tâm học hỏi và tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc.

Tại Trung Quốc, ông có dịp hoạt động cùng những người yêu nước Việt Nam và tiếp xúc với Nguyễn Ái Quốc. Từ những cuộc gặp gỡ và quá trình hoạt động ấy, ông ngày càng nhận thức rõ hơn con đường đấu tranh cách mạng.

Năm 1923, Hồ Tùng Mậu cùng một số thanh niên yêu nước tham gia thành lập Tâm Tâm xã, một tổ chức có xu hướng cách mạng nhằm tập hợp những người cùng chí hướng. Sau đó, ông trở thành một trong những cán bộ hoạt động tích cực trong phong trào cách mạng Việt Nam.

Nhưng con đường cách mạng không bao giờ dễ dàng.

Năm 1931, Hồ Tùng Mậu bị bắt. Ông bị đưa qua nhiều nhà lao và phải chịu cảnh tù đày kéo dài nhiều năm. Có thời gian ông bị kết án rất nặng, nhưng dù bị giam cầm, ông vẫn không từ bỏ lý tưởng của mình.

Trong những ngày tháng tù đày, có lẽ điều khó khăn nhất không phải là những bức tường đá lạnh lẽo mà là sự cô đơn và nỗi nhớ quê hương.

Nhưng Hồ Tùng Mậu luôn tự nhắc mình:

– Nếu mình khuất phục, con đường đấu tranh của dân tộc sẽ mất đi một người. Mình phải giữ vững ý chí.

Sau nhiều năm bị giam cầm, đến năm 1941 ông được trả tự do nhưng vẫn bị quản thúc. Ông tìm cách liên lạc với tổ chức cách mạng và tiếp tục hoạt động, góp phần chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công. Đất nước bước vào một thời kỳ mới, nhưng cuộc đấu tranh chưa kết thúc.

Hồ Tùng Mậu tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Ông phụ trách Trường Quân chính ở Nhượng Bạn, Hà Tĩnh, góp phần đào tạo cán bộ quân sự cho lực lượng Vệ quốc đoàn. Sau đó, ông giữ chức Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính Liên khu IV và tham gia lãnh đạo cuộc kháng chiến ở khu vực Bắc Trung Bộ.

Năm 1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập Ban Thanh tra Chính phủ và cử Hồ Tùng Mậu làm Tổng Thanh tra. Ông cũng trở thành Hội trưởng đầu tiên của Hội Việt – Hoa hữu nghị vào đầu năm 1950.

Đến tháng 2 năm 1951, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Hồ Tùng Mậu được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Thế nhưng, ông không có cơ hội tiếp tục cống hiến lâu hơn.

Ngày 23 tháng 7 năm 1951, trên đường vào Liên khu IV công tác, tại khu vực thị trấn Còng, Thanh Hóa, chiếc xe chở Hồ Tùng Mậu bị máy bay địch phát hiện và đuổi bắn. Ông đã hy sinh khi mới 55 tuổi.

Tin Hồ Tùng Mậu hy sinh khiến nhiều đồng chí và nhân dân vô cùng đau buồn. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm Trưởng ban Lễ tang và đọc điếu văn tưởng niệm ông.

Hơn 30 năm hoạt động cách mạng, Hồ Tùng Mậu đã trải qua những năm tháng bôn ba ở nước ngoài, nhiều lần bị bắt và hơn một thập kỷ chịu cảnh tù đày. Nhưng ông vẫn giữ vững lòng tin và dành trọn cuộc đời cho đất nước.

Ngày nay, khi nhắc đến Hồ Tùng Mậu, người ta không chỉ nhớ đến một nhà cách mạng tiền bối mà còn nhớ đến một con người có ý chí kiên cường, lòng yêu nước và tinh thần hy sinh vì dân tộc.

Cuộc đời ông giống như một ngọn lửa: dù trải qua những năm tháng tù đày và gian khổ, ngọn lửa ấy vẫn không tắt.

Hồ Tùng Mậu đã dành cả cuộc đời mình cho một điều mà ông tin tưởng: đất nước phải được độc lập, nhân dân phải được sống tự do và hạnh phúc.