HỒ TÙNG MẬU – NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG, NGƯỜI ANH EM CHÍ THIẾT CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH

Sinh năm 1896 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, Hồ Tùng Mậu lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Cha ông là chí sĩ Hồ Bá Kiện, từng tham gia phong trào Văn Thân chống thực dân Pháp và hy sinh trong đấu tranh. Bối cảnh lịch sử và gia đình đã sớm hun đúc trong ông tinh thần yêu nước và ý chí dấn thân vì dân tộc. Từ khi còn trẻ, Hồ Tùng Mậu đã rời quê hương tham gia các hoạt động dạy học và tìm kiếm con đường cứu nước. Đầu thế kỷ XX, ông ra nước ngoài hoạt động tại Lào, Thái Lan và Trung Quốc, tích cực tham gia các phong trào yêu nước của kiều bào. Trong thời gian này, ông sử dụng bí danh Hồ Tùng Mậu trong hoạt động cách mạng. Tại Quảng Châu (Trung Quốc), ông cùng một số nhà yêu nước như Lê Hồng Sơn, Phạm Hồng Thái, Lê Hồng Phong tham gia các tổ chức thanh niên yêu nước, tiêu biểu là Tâm Tâm xã, nhằm tập hợp lực lượng chống thực dân Pháp. Đây là giai đoạn quan trọng đánh dấu sự trưởng thành về tư tưởng và tổ chức của lớp cán bộ cách mạng tiền bối. Năm 1925, khi Nguyễn Ái Quốc từ Liên Xô trở về Quảng Châu, Hồ Tùng Mậu trở thành một trong những cộng sự gần gũi và tin cậy. Ông tham gia các lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp tổ chức, góp phần đào tạo thế hệ thanh niên yêu nước đầu tiên theo khuynh hướng cách mạng vô sản. Cuối năm 1925, Hồ Tùng Mậu trở về hoạt động tại Hải Phòng, tham gia xây dựng cơ sở liên lạc và tổ chức đưa thanh niên sang Trung Quốc học tập, góp phần duy trì mạch liên kết quan trọng của phong trào cách mạng trong nước với hải ngoại. Trong tiến trình dẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, ông cùng các đồng chí tích cực chuẩn bị cho Hội nghị hợp nhất tại Hương Cảng năm 1930 dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc. Đây là bước ngoặt lịch sử quan trọng của cách mạng Việt Nam. Trong suốt quá trình hoạt động, Hồ Tùng Mậu nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giữ, bị giam cầm và tra tấn trong các nhà tù khét tiếng như Lao Bảo, Kon Tum, Buôn Ma Thuột. Tuy nhiên, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, tiếp tục đấu tranh và duy trì tinh thần cách mạng ngay trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Hồ Tùng Mậu đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng của chính quyền cách mạng non trẻ, trong đó có vai trò Giám đốc kiêm Chính ủy Trường quân chính Trung Bộ, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính Trung Bộ và Tổng Thanh tra Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Năm 1951, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội II. Trong thời gian này, ông tiếp tục đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng trong công tác đối ngoại và đoàn kết quốc tế. Ngày 23/7/1951, trên đường công tác tại Thanh Hóa, Hồ Tùng Mậu hy sinh trong một trận tập kích của máy bay thực dân Pháp, khi mới 55 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhắc đến ông bằng những lời đầy xúc động, coi ông là người “đồng cam cộng khổ như tay với chân”, thể hiện mối quan hệ gắn bó đặc biệt giữa hai người trong suốt chặng đường hoạt động cách mạng. Hồ Tùng Mậu được truy tặng nhiều huân chương cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh và Huân chương Sao Vàng, ghi nhận những đóng góp to lớn của ông đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Cuộc đời Hồ Tùng Mậu là biểu tượng tiêu biểu của thế hệ chiến sĩ cộng sản tiền bối: kiên trung, bất khuất và trọn đời hy sinh vì độc lập dân tộc, vì Đảng và nhân dân Việt Nam.

Trường Quân (tổng hợp)