Họ và tên: Giáo sư, Thiếu tướng, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Quang Lễ, 1913 – 1997).

Họ và tên: Giáo sư, Thiếu tướng, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Quang Lễ, 1913 – 1997).

Quê quán: Tỉnh Vĩnh Long.

Vai trò: Cục trưởng Cục Quân giới đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, người đặt nền móng cho ngành khoa học kỹ thuật quân sự Việt Nam.

2. Từ bỏ vinh hoa phú quý, dấn thân vào chiến khu

Năm 1946, khi đang là một kỹ sư có mức lương rất cao (tương đương 22 lạng vàng thời bấy giờ) và cuộc sống sang trọng tại Pháp, ông đã gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông quyết định từ bỏ tất cả để theo Bác Hồ về nước, lên chiến khu Việt Bắc tham gia kháng chiến chống Pháp. Ông được Bác Hồ tin tưởng đặt tên mới là Trần Đại Nghĩa.

3. Những "phép màu" vũ trang giữa núi rừng Việt Bắc

Trong điều kiện thiếu thốn trăm bề của chiến khu, vũ khí của ta lúc đó vô cùng thô sơ, không thể xuyên thủng được xe tăng và lô cốt kiên cố của thực dân Pháp. Kỹ sư Trần Đại Nghĩa đã cùng các đồng chí của mình ngày đêm nghiên cứu trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm (nhiều lần bom đạn thử nghiệm nổ ngay bên cạnh):

Chế tạo súng Bazooka: Năm 1947, ông đã chế tạo thành công súng và đạn Bazooka. Ngay trong trận đầu xuất trận tại chùa Trầm (Hà Tây cũ), súng Bazooka của ta đã bắn cháy xe tăng địch, bẻ gãy cuộc tấn công của chúng, làm quân Pháp hoàn toàn kinh ngạc.

Chế tạo súng không giật (SKZ) và bom bay: Tiếp sau đó, ông nghiên cứu chế tạo thành công súng SKZ - loại vũ khí hạng nặng có sức công phá tương đương đại bác nhưng lại rất nhẹ, có thể tháo rời để mang vác trên vai. Ông còn chế tạo "bom bay" tương tự như loại bom V1 của Đức để đánh phá các căn cứ sâu của địch.

4. Ý nghĩa lịch sử

Năm 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất, ông Trần Đại Nghĩa là một trong những người đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Ông là biểu tượng của trí thức Việt Nam yêu nước, dùng khoa học để phụng sự cách mạng và giải phóng dân tộc.