HỒ VĂN BIỂN – “LÁ CỜ ĐẦU” CỦA NHỮNG DÂN QUÂN GIÀ QUẢNG NAM

Năm 1968.

Hồ Văn Biển đã 65 tuổi.

Ở tuổi mà nhiều người đã không còn đủ sức làm những công việc nặng nhọc, người nông dân Điện Dương ấy vẫn đào hào, dựng rào, làm chông, chế mìn và tham gia chiến đấu.

Không có vũ khí hiện đại?

Ông dùng tre làm chông.

Nhặt được đạn pháo chưa nổ?

Ông tìm cách tận dụng thuốc nổ để làm vũ khí.

Bộ đội cần người vận chuyển?

Ông đi dân công hàng tháng trời.

Thương binh cần nơi che giấu?

Ông đưa 12 người về ngay nhà mình, dù nhà ở sát khu vực đồn bốt đối phương.

Cuộc đời chiến đấu đặc biệt ấy khiến Hồ Văn Biển được đồng đội và nhân dân gọi bằng một danh hiệu giản dị:

“Lá cờ đầu trong hàng ngũ dân quân già của tỉnh.”

Người nông dân Điện Dương

Hồ Văn Biển, còn có tên Nguyễn Cậy, sinh năm 1903, quê xã Điện Dương, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng.

Ông xuất thân là một nông dân nghèo.

Ngay trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Hồ Văn Biển đã tham gia dân quân.

Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, dù tuổi ngày càng cao, ông vẫn tiếp tục hoạt động.

Cuối năm 1965, Hồ Văn Biển tích cực vận động người dân chống lại các hoạt động càn quét, dồn dân và bắt thanh niên đi lính.

Nhưng ông không chỉ vận động người khác.

Ông làm trước.

Biến xóm làng thành trận địa

Hồ Văn Biển tự tay dựng hàng trăm mét hàng rào.

Ông đào khoảng 50 mét hào giao thông.

Sau đó vận động bà con cùng tham gia xây dựng hệ thống phòng thủ tại xóm ấp.

Một khó khăn lớn là thiếu vũ khí.

Hồ Văn Biển tìm cách khắc phục bằng những thứ có ngay tại địa phương.

Tre được vót thành chông.

Các hầm, hố chông được bố trí trên những hướng đối phương có thể tiến vào.

Những quả đạn pháo chưa nổ được tìm kiếm, tận dụng thuốc nổ để chế tạo mìn và lựu đạn.

Từ những vật liệu rất đơn giản, người dân Điện Dương hình thành một hệ thống vật cản và vũ khí tự tạo để chống lại những cuộc càn quét.

Và Hồ Văn Biển là một trong những người đi đầu.

65 tuổi vẫn trực tiếp đánh xe bọc thép

Ngày 20/2/1968, lực lượng đối phương tiến vào xã.

Theo hồ sơ thành tích, 5 lính Mỹ rơi vào hầm chông do Hồ Văn Biển bố trí.

Một tháng sau, ông thực hiện một trận đánh lớn hơn.

Ngày 23/3/1968, Hồ Văn Biển nghiên cứu hướng đoàn xe cơ giới có thể di chuyển qua.

Ông bố trí 3 quả mìn đúng trên hướng tiến quân.

Đoàn xe xuất hiện.

Mìn phát nổ.

Theo tài liệu tuyên dương, trận đánh đã phá hủy 2 xe bọc thép và diệt hàng chục lính Mỹ.

Khi ấy, Hồ Văn Biển đã 65 tuổi.

Trong toàn bộ quá trình tham gia chiến đấu, ông được ghi nhận diệt 67 lính Mỹ và phá hủy 2 xe bọc thép.

Nhưng đó mới chỉ là một phần câu chuyện.

Mỗi chuyến mang 30–40 kg hàng

Tuổi cao, sức khỏe hạn chế nhưng Hồ Văn Biển vẫn nhiều lần tình nguyện đi dân công phục vụ hỏa tuyến.

Có những đợt ông đi liên tục 3–4 tháng.

Mỗi chuyến mang khoảng 30–40 kg hàng.

Với một người ngoài 60 tuổi, đó là khối lượng rất lớn.

Nhưng khi các đơn vị bộ đội về hoạt động tại Điện Dương, ông vẫn cùng dân quân địa phương tổ chức giúp đỡ, phục vụ và phối hợp chiến đấu.

Có thời điểm, một nhiệm vụ đặc biệt được đặt ra:

12 thương binh cần một nơi che giấu.

Hồ Văn Biển nhận nuôi họ.

12 thương binh trong ngôi nhà gần đồn địch

Che giấu một thương binh đã nguy hiểm.

Hồ Văn Biển che giấu 12 người.

Đáng chú ý hơn, nhà ông lại nằm gần khu vực đồn bốt của đối phương.

Chỉ cần một sơ suất, không chỉ những thương binh mà cả gia đình và cơ sở cách mạng có thể bị phát hiện.

Nhưng Hồ Văn Biển vẫn tổ chức nuôi dưỡng, che giấu chu đáo.

Theo hồ sơ tuyên dương, cả 12 thương binh đều được bảo đảm an toàn.

Đó cũng cho thấy một phương diện khác của người dân quân già Điện Dương:

Ông không chỉ trực tiếp chiến đấu mà còn phục vụ, bảo vệ lực lượng ngay tại cơ sở.

16 lần dẫn đầu quần chúng đấu tranh

Hồ Văn Biển còn tích cực tham gia đấu tranh chính trị.

Ông tuyên truyền, vận động nhân dân và 16 lần trực tiếp dẫn đầu quần chúng đến đấu tranh tại thị xã Hội An.

Song song với đó là công tác binh vận.

Ông tham gia rải hơn 4.000 truyền đơn.

Theo tài liệu tuyên dương, hoạt động vận động của ông còn góp phần khiến một số binh lính phía đối phương bỏ ngũ trở về.

Như vậy, hoạt động của Hồ Văn Biển diễn ra trên nhiều phương diện:

Chiến đấu vũ trang.

Đấu tranh chính trị.

Binh vận.

Dân công hỏa tuyến.

Nuôi giấu thương binh.

Vận động và tổ chức nhân dân.

Ở công việc nào, ông cũng tham gia dù tuổi đã cao.

“Lá cờ đầu trong hàng ngũ dân quân già”

Năm 1968, tại Đại hội liên hoan Chiến sĩ thi đua và dũng sĩ tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng, Hồ Văn Biển được tuyên dương:

“LÁ CỜ ĐẦU TRONG HÀNG NGŨ DÂN QUÂN GIÀ CỦA TỈNH”

Danh hiệu ấy phản ánh khá đầy đủ điều đặc biệt trong câu chuyện của ông.

Hồ Văn Biển không phải một chiến sĩ trẻ.

Không phải cán bộ chỉ huy một đơn vị chủ lực.

Ông là một người nông dân và một chiến sĩ dân quân xã.

Nhưng tuổi tác không khiến ông đứng ngoài cuộc chiến.

Ông làm những việc mình có thể làm.

Và khi chưa có điều kiện, ông tìm cách tạo ra điều kiện.

Không có vũ khí – làm chông.

Thiếu mìn – tận dụng vật liệu có được.

Thiếu người vận chuyển – tự mình đi dân công.

Thương binh không có nơi trú – đưa về nhà che giấu.

Người Anh hùng của Điện Dương

Với những thành tích trong chiến đấu và công tác, Hồ Văn Biển được tặng:

Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất.

Dũng sĩ diệt cơ giới.

Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú.

Ngày 20 tháng 12 năm 1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng Hồ Văn Biển danh hiệu:

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN GIẢI PHÓNG

Khi ấy, ông đã 66 tuổi.

Trong rất nhiều chi tiết về Hồ Văn Biển, có lẽ hình ảnh đáng nhớ nhất không nằm ở một trận đánh riêng lẻ.

Đó là hình ảnh một người nông dân đã ngoài sáu mươi tuổi vẫn âm thầm làm tất cả những gì mình có thể cho cuộc kháng chiến:

Tay vót chông.

Tay đào hào.

Vai mang 30–40 kg hàng ra hỏa tuyến.

Trong nhà che giấu 12 thương binh.

Và khi cần, ông vẫn trực tiếp bước vào trận đánh.

Đó là lý do người dân và đồng đội ở Quảng Nam – Đà Nẵng gọi Hồ Văn Biển bằng một danh hiệu rất đặc biệt:

“Lá cờ đầu trong hàng ngũ dân quân già.”