Hồ Văn Hảo (1917-?)
Ông Hồ Văn Hảo sinh ngày 14/02/1917, tại làng Tân Quy Đông, quận Châu Thành, tỉnh Sa Đéc (nay là thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp), theo học Collège Mỹ Tho (1930-1934), đồ bằng Thành Chung vào năm 1934. Biết làm thơ từ lúc 13 tuổi, ông đã góp mặt trên văn đàn từ năm 1933, đặc biệt "rạng danh qua tờ tuần báo Phụ nữ tân văn (1929 - 1934) của bà Nguyễn Đức Nhuận. Năm 1934, ông đạt giải nhất cuộc thi thơ bằng Pháp văn của Nha Học chính Nam Việt.
Nặng gánh mưu sinh, ông tạm chia tay bảo giới, sống cuộc đời công chức bình lặng ở Sài Gòn từ năm 1936 cho đến năm 1945.
Năm 1945, tham gia hoạt động cách mạng, ông bị thực dân Pháp bắt giam ngày 23/9/1945 và bị Sơ Mật thám Liên bang Đông Dương quản thúc tại Cao Miên (Campuchia).
Năm 1950, ông xuất bản tập Thơ Ý gồm 60 bài thơ đủ thể loại (1934 - 1948), do nhà sách Yiêm Viêm thư trang của thi sĩ Đông Hồ tống phát hành.
Năm 1965, ông về sống ở quận Chợ Lách (Vĩnh Long), hoàn thành tập thơ thứ hai Loạn lạc, nhưng chưa có điều kiện xuất bán.
Trong các tác phẩm thơ mới của ông, đăng để ý hơn hết là các bài Con nhà thất nghiệp (Phụ nữ tân văn - PNTV-số 208, ra ngày 20/7/1933). Tự tình với trăng (Phụ nữ tân văn, số 210, ra ngày 03/8/1933), vì đã gây chấn động mạnh trong văn giới Nam Kỳ, đến mức làm nó ra những cuộc tranh luận kéo dài giữa nhà giáo Nguyễn Văn Hanh (để cao thơ cũ, chỉ trích thơ mới) với cô Nguyễn Thị Kiệm - tức nữ sĩ Manh Manh diễn ra nhiều lần tại Hội Khuyến học Sài Gòn hỏi nửa trước thập niên 30 và tất nhiên không thể không dẫn đến bút chiên trên một số tờ báo lúc bây giờ.
Riêng về mặt thi ca, đây là một cuộc vận động "tự cởi trói” đã âm ỉ từ lâu. Đứng về mặt học
1. Xem thêm. Nguyễn Hữu Hiệp, Tha bước nguật (tự côi trồn đầu tiên ở Nam Kỳ. Văn nghệ Đồng Tháp, số 5 (172), tháng 6/2000), tr.11.
thuật, nó nêu cao tinh thần "nghệ thuật vị nhân sinh" trước hiện thực xã hội đen tối... Các tác giả Lưu Trọng Lư, Nguyễn Thị Kiêm, Hồ Văn Hảo, Khắc Minh, Liên Hương, Hoàng Xuân Mộng, Văn Đài, Mình Tâm, Vi Ngà, Nguyễn Nhiều...
là những người hưởng ứng tiêu biểu.
Dưới đây là một bài thơ của ông:
CON NHÀ THẤT NGHIỆP
Ngọn đèn leo lét, Xác xơ một nóc nhà tranh, Trên chiều tan tành, Một trẻ thơ nằm im, xanh mét Ngoài trời mưa xào xạc, Gió tạt Vào vách thư Mây hạt mưa, Mảnh mùng tơi tan tác
Lạnh lùng đứa bé Cựa mình, cất tiếng ho ran, Người mẹ vội vàng: Vuốt ve rằng: nín đi con nhé
Cha con gần về tới, Con ơi Nín đi nào! Dạ như bào, Miệng cười, hàng lệ xôi Cảnh của tre từ từ mở…
Một luồng gió lạnh chen võ,
Đên vụt tắt, tôi mê... Chút nữa đã bị công: Mới chun vào, họ là ăn trộm! Nếu chân không chay sớm, Mặt vợ con còn thấy chỉ mọng!
Thôi! Bây giờ tiền đâu mua thuộc Cho con, chết nổi đi trời! Túng quá mới ra nghĩ nhờ nhuộc, Chắc mai đây nhịn đói lắm, mình ơi
Hồi làm cu li,
Đên mua, tiệm còn bán chịu; Nay sở đã đuổi ra, thì Một đồng điều Họ cũng bảo đi!
Âm thầm vợ đột đèn dầu, Ra chiều buồn bà Chống quên lạnh dạ, Ngồi thở ra, chắc lưới lắc đầu.
Ngoài, vẫn mưa xào xạc, Trong, đưa bé ho ran.... Ngọn đèn tăn, Hết dầu nên lu lat
Ai đó? Ai? mình về đây!
