Nhân chứng trực tiếp tham gia các sự kiện lịch sử

Hố Vông – thử thách khốc liệt và ý chí kiên cường

Đoạn văn tái hiện trận chiến ác liệt tại Hố Vông, nơi đội Danh dự rơi vào thế bị động trước cuộc phản công của địch. Trong hoàn cảnh hiểm nghèo, nhân vật “tôi” cùng đồng đội vẫn chiến đấu kiên cường, bảo vệ lực lượng, dù phải chịu tổn thất lớn như sự hy sinh của anh Sây và đồng đội. Bản thân “tôi” bị thương nặng nhưng vẫn giữ vững ý chí, thể hiện tinh thần bất khuất, tình đồng đội sâu nặng và nghị lực vượt qua đau thương để tiếp tục chiến đấu.

Lai Châu25/03/2026Ban Biên tập tổng hợp2 lượt xem0 lượt chia sẻ
Bốn tháng sau, đội Danh dự chúng tôi lại giáp mặt địch ở Hố Vông, dưới chân dãy núi Hòn Hèo về phía tây, chỉ cách đồn Tân Kiều chừng khoảng bảy cây số.

Ở Bắc Khánh lúc này, địch đã hoàn thành việc chiếm đóng các vị trí quan trọng ở thị xã, thị trấn và trên các trục đường: đại bộ phận lực lượng ta rút ra xây dựng tuyến phòng thủ chặn địch ở đèo Cả, được thể địch càng chủ quan, một mặt chúng ra sức càn quét lùng sục, đặt thêm đồn bót, mở rộng địa bàn kiểm soát về quân sự; mặt khác chúng không ngừng huênh hoang rêu rao rằng Việt Minh đã bị tiêu diệt. Trong dân chúng một số người do chưa được hiểu thấu đáo tình hình sinh hoang mang; số ít bị địch lung lạc, bắt đầu ra làm việc cho chúng. Chủ trương của trên là phải tìm mọi cách, tạo mọi cơ hội mà hoạt động, không được thụ động nằm im. Theo kế hoạch họp đồng ngày hôm trước thì một đơn vị chủ lực của tỉnh sẽ bố trí phục kích đánh bọn địch thường ngày vẫn đi trên đoạn đường ngã ba Ninh Hòa để càn quét khủng bố nhân dân quanh vùng đường số 1; còn đội Danh dự bố trí ở Hố Vông có hai nhiệm vụ; chặn viện và phá thế vu hồi, để bạn không bị hở sườn phơi lưng, hoàn thành nhiệm vụ một cách an toàn.

Mặt trời vừa nhô khỏi mặt biển như quả cầu lửa, xua tan mây mù thì đội Danh dự cũng từ căn cứ Hòn Hèo hành quân ra vị trí đã được chỉ định - Hố Vông. Niềm tự tin chiến thắng Tân Kiều vẫn còn âm vang trong lòng mọi người. Bản thân tôi cũng vậy, thấy mình lớn lên nhiều trong việc nghĩ kế đánh giặc. Trận đánh vẫn do anh Sây chỉ huy trưởng, tôi chỉ huy phó đặc trách chỉ huy tổ trung liên Brô-ninh.

Thời gian như chậm lại. Mặt trời đã lên đỉnh đầu, ngoài đồng, vắng lặng không một bóng người, tất cả đều yên tĩnh, chỉ có tiếng gió rì rào lao xao qua các bông lúa đang ngả nghiêng. Bụng bắt đầu lép vì mỗi người mới chỉ được phân một suất cơm vắt nhỏ, ăn từ sáng sớm. Hay là địch phát hiện ta phục kích đón đánh nên chúng bỏ cuộc? Thoạt đầu là câu hỏi của một người sau lan nhanh thành lời bàn tán râm ran, kèm theo cả ý kiến rút thôi, chờ đến ba giờ, tầm này Tây nó sắp đóng cửa đồn đi ngủ rồi.

Như thế là kỷ luật chiến đấu không nghiêm, nhỡ khi ta rút địch mới mò tới thì sao, đơn vị bạn không hoàn thành nhiệm vụ có phần trách nhiệm của ta. Tôi và anh Sây trao đổi với nhau rồi nhất trí là dù tình hình nào ta cũng không được rời vị trí chiến đấu, phải kiên nhẩn chờ đợi, đến tối hãy hay, còn bây giờ, ai nấy phải giữ vững vị trí chiến đấu.

Oàng! Một tiếng nổ to đanh, không gian như giãn ra và nghiêm trọng hẳn lên.

“Đúng là mìn của ta rồi!”. Tôi sung sướng hô to lên như thế, và chưa kịp nói tiếp nhận xét của mình thi súng các loại nổ theo, liên tục không ngớt từ phía Ninh Hòa vọng lại. Lúc đó mật trời đã ngả về tây, khoảng lối ba giờ chiều.

Tôi vừa động viên anh em trong tổ vừa nhắc nhở mọi người cần chú ý theo dõi phía trước mặt, sẵn sàng đánh địch nếu chúng mò đến đây. Đạn nổ từ phía Ninh Hòa vẫn không ngớt vọng lại. Còn bên phía chặn viện chúng tôi thì không một động tĩnh. Trước mặt trận địa của đội Danh dự vẫn chỉ là cánh đồng lúa đã ngả màu vàng đang lao xao theo gió từ hướng biển thổi vào. Bỗng dưng từ phía Ninh Hòa súng nổ thưa dần rồi tắt hẳn. Thế nghĩa là trận đánh đã kết thúc? Lúc ấy chúng tôi đều có chung một phán đoán như thế, ai nấy đều rất tự tin rằng ta đã thắng và tự trách mình là số phận hẩm hưu, chờ từ sáng đến giờ thật uổng! Đến đây xin mở vòng ngoặc lưu ý bạn đọc là chính lúc im tiếng súng ấy là tình hình diễn biến theo hướng xấu, ngược lại với phán đoán lạc quan của chúng tôi. Số là cuộc chiến đấu không cân sức, kẻ địch hôm nay khác với những kẻ địch những ngày trước đó, chúng đi với số lượng đông hơn, có cả xe tăng đi đầu hộ tống, mà ta thì lực lượng vẫn không được tăng cường thêm. Địch tiến công ồ ạt buộc lực lượng phục chặn của ta phải tạm thời lui về nam Hòn Hèo để bảo toàn lực lượng, nhưng không thông báo cho chúng tôi biết.

Giữa lúc chứng tôi đang khấp khởi mừng quân ta đã giành thắng lợi thì một bộ phận địch đánh tạt sang hướng chúng tôi. Chúng vận động bí mật, đi lom khom trên bờ các ruộng lúa sắp gặt để tiếp cận, định “cất vó” gọn đội Danh dự. Nhưng vì thằng Tây nó cao to, càng đến gần phải cắt ruộng lúa, các bông lúa động đâiy thế là chúng tôi phát hiện được liền. Nguy rồi! Địch đã đến gần chúng đang thu hẹp vòng vây. Tuy bị rơi vào thế bị động nhưng không một ai trong chúng tôi hoang mang. Tất cả ở tư thế sẵn sàng chấp nhận cuộc đối đầu mà chúng tôi đang ở thế bất lợi.

Cuộc chạm súng bắt đầu. Bên hướng tây do anh Sây trực tiếp chỉ huy, sau khi đánh lui đợt tấn công thứ hai của giặc thì anh hy sinh vì mảnh đạn pháo 105 ly xuyên trứng ngực bên trái. Tôi thay anh tiếp tục chỉ huy trận đánh. Xót thương đồng chí, sức mạnh trong chúng tôi được nhân lên, hướng về phía kẻ thù, bắt chúng phải đền tội ác. Phát hiện ra tổ trung liên của chúng tôi thật lợi hại, đã ghìm đầu quân giặc nhiều lần, nên từ đó chúng tập trung hỏa lực diệt bằng được. Sỹ đảm trách bắn súng trung liên hôm nay phải nói là rất khá, dũng cảm, lúc nào cũng ngẩng cao đầu, nhằm trúng kẻ thù mà bóp cò. Vì thế địch càng dồn sức, liều mạng xông tới. Để bảo toàn lực lượng, tôi hạ lệnh cho toàn đơn vị rút về căn cứ Hòn Hèo. Lúc này mặt trời đã xê bóng, khoảng lối bốn giờ chiều.

Địch càng khép chặt vòng vây và dồn mọi sức mạnh hỏa lực vào mục tiêu tổ súng trung liên lức ấy có ba người: Sỹ, Tá và tôi. Khi rút qua sình lầy địch bắn càng rát. Vừa bắn chúng vừa hô đuổi bắt sống chúng tôi. Sỹ vừa vác trung liên vừa bắn trả địch yểm hộ tôi và Tá rút nhanh lên bờ ruộng cao gần đấy nằm lại yểm hộ cho Sỹ rút. Gần tới bờ ruộng cao, quay lại tôi thấy Sỹ, người vốn nhỏ bé, lúc này đã đuối sức lảo đảo như muốn khuỵu xuống. Sỹ cố vùng dậy vượt tiếp đoạn sình lầy. Nhưng không được rồi, Sỹ đã trúng đạn và hy sinh ngay tại chỗ. Vừa xót thương đông chí, vừa căm thù quân giặc, bất chấp mọi hiểm nguy, chúng tôi vội quay lại, băng qua sình lầy, ôm lấy xác Sỹ và vác khẩu trung liên từ hai tay Sỹ nắm chặt vẫn còn hơi nóng, tiếp tục rút theo hướng đã định. Một phát đạn sượt qua bắp chân làm tôi đau nhói nhưng vốn khỏe, đang hăng, tôi vẫn chạy vượt lên, địch không sao đuổi kịp để bắt sống. Lên tới vạt ruộng khô, địa hình cao hơn mặt sình lầy, tôi phải để khẩu trung liên nằm trên lưng hai chân súng xoạc ra ôm lấy cổ rồi trườn thấp dưới làn đạn địch. Tình thế càng nguy kịch, chỉ còn cách bìa rừng một cây số thì tôi bị mảnh đạn Moóc-chi-ê địch bắn chặn xuyên vào hốc cổ bên phải, máu chảy sũng vai áo, người thấm mệt, trong khi tiếng hò hét của địch đuổi phía sau nghe càng gần. Không để vũ khí rơi vào tay quân thù - ý nghĩ đó thôi thúc tôi vượt qua hiểm nghèo. Khẩu trung liên này là chiến lợi phẩm trong trận phục kích quân địch ở đèo Phượng Hoàng hồi đầu năm, được tỉnh ưu tiên trang bị cho đội Danh dự, không thể để địch cướp lại. Tôi chợt nghĩ nếu cứ chạy thẳng thì địch sẽ đuổi kịp, phải lừa địch. Nhìn phía trái thấy có bụi quít1, tôi liền rẽ theo hướng ấy và nhanh chóng chui vào giữa bụi mặc cho gai quít cào xé. Địch vẫn đuổi, lần theo vết quân ta lúc này đã rút vào sâu trong rừng. Đúng lúc này, từ trên núi cao anh em ta nổ súng bắn trả vào quân địch. Bị đánh bất ngờ, trời đã gần tối, chúng vội vã thu quân. Trên đường trở ra, chúng hoảng sợ bắn bừa bãi ra xung quanh, vào cả hướng bụi quít noi tôi đang nằm, may mà không trứng. Vết thương ra nhiều máu, tôi nằm lả, dần dần mê man chẳng còn biết gì xảy ra sau đó, quanh chỗ mình nằm nữa.

Thấy thiểu tôi, anh em lo lắng đốt đuốc chia làm nhiều ngả đi tìm cùng khắp các bờ bụi. Lần đến bụi quít, nhìn tôi nằm bất tỉnh anh em liền cáng đưa tôi về đơn vị. Tưởng vết thương nặng tôi khó qua khỏi đơn vị vội chuẩn bị mọi thứ để sẵn sàng mai táng. Nhưng sáng hôm sau thấy tôi tỉnh dần, anh em hùa nhau đổ sữa, tôi lai tỉnh hơn. Có lẽ cái lả thiếp do tôi mất nhiều máu, sau này tôi nghĩ và tự buồn cười với mình là một phần còn do đói nữa.

Từ đó anh em trong đội Danh dự rất thương tôi, tình thương ấy thật quý đã giúp tôi rất nhiều trong việc định hướng cho bước đi sau đó. Thú thật sau lần bị thương này, sức khỏe giảm, con người trở nên kém năng nổ, hoạt bát, nên có phút tôi sinh bi quan. Sau trận chiến đấu đó, anh em càng thực sự tin mến tôi, trận đánh tiếp theo nào cũng muốn tôi đi cùng, mà đi thì lại tức thở người như lên cơn hen. Anh em lại động viên: Tụi tôi sẽ dìu anh Tư đi tới nơi, khi nào sát đồn, anh Tư cứ ngồi ngoài, để mặc tụi tôi xáp vô lo giải quyết. Nhưng nhiều trận, khi vào gần đồn, tự nhiên thấy người thanh thản, thở vào hít ra dễ dàng, bình thường như mọi người. Thế là tôi lại cùng anh em tham gia chiến đấu. Đánh thắng, khi hành quân trở về, căn bệnh tức thở lại như cũ. Nghĩ muốn khóc, song thấy như thế là làm mềm yếu tình cảm anh em nên tôi cố nhịn. (Mãi đến năm 1956, khi tập kết ra Bắc, được các chuyên gia y tế Liên Xô khám xác định đây là vết thương hiểm nghèo vì mảnh đạn chui vào phổi, đã chỉ định cần phải mổ ngay. Ca mổ thành công, lấy ra được một mảnh đạn to vừa bằng đầu ngón tay cái).

Vết thương mang đầy ắp kỷ niệm giáp trận những ngày đầu ấy nó đã dày vò cơ thể tôi một thời khiến tôi có lúc như một anh ấm đầu”, vui đấy, nhăn nhó, buồn phiền cũng liền đấy. Song cũng từ cái họa ấy - cái mảnh đạn nằm trong buồng phổi phải của tôi suốt chín năm ròng đã có lúc là “bạn đường” rất đáng tin cậy giúp tôi vượt khúc hiểm nghèo, tồn tại cho đến bây giờ để kể cùng bạn đọc một chặng đường dài đã cùng đồng đội chiến đấu.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn