HOA BAN CHÁY

1. Linh cảm.

Mấy người lính trẻ trong bộ quân phục màu cỏ lúc ẩn lúc hiện, mờ tỏ trong sương khói, đang đùa nghịch, vừa thi nhau té nước vừa chạy theo những chiếc lá đang trôi xuôi. Thấy tôi, một người lính lên tiếng: “Đừng động vào những chiếc thuyền lá của chúng tôi! Mà hình như anh là - người lính ngập ngừng, nhìn chằm chặp vào tôi - anh là...”. Tôi vội trả lời: “Vâng, tôi là Hoàng đây! Còn anh? - Đến lượt tôi ngạc nhiên - Còn anh, có phải anh là...”. Người lính chợt reo lên, đổi cách xưng hô - A, Hoàng! Tớ là Lập đây! Cậu còn nhớ chứ?”. Một người lính đứng bên cạnh lẩm nhẩm trong miệng: “Hoàng nào nhỉ? Mà sao Lập lại cậu cậu tớ tớ với cái gã già, tóc bạc trắng thế kia?”. Lập cười giòn, kéo tay người lính lại gần, chi vào tôi, bảo: “Chước ơi! Nó là Hoàng, thằng Hoàng, Hưng Yên ấy mà. Bạn cùng lớp, lại cùng đơn vị ngày xưa với chúng mình đấy”. Bây giờ đến lượt người lính có tên Chước, ôm choàng lấy tôi, lay lay mãi vai tôi, giọng Ồm Ồm hơi ngọng: “Ái dà, thằng Hoàng, Hưng Yên! Thế là chúng mình vẫn không quên nhau. Mà sao tóc cậu bạc trắng cả thế? Vất vả lắm, hả?”. Tôi dưng dưng nước mắt: “Ngoài năm mươi tuổi rồi còn gì. Vất vả thì chả đáng, mỗi tội buồn!”. Lập nhìn sâu vào mắt tôi, thì thào: “Cậu sao thế? Sống thì ai chẳng vất vả, việc gì phải buồn cho khổ thân. Sống vất vả vì mình, vì mọi người, biết vui buồn, thế mới là người hạnh phúc. Cậu có tuổi trẻ, có tuổi già, thế mới là đời. Như chúng tớ đây cứ trẻ mãi thế này, còn buồn biết mấy! Vì người đời thường bảo trẻ tuổi thiếu chín chắn, chưa chín!”. Chước nói xen vào: “Đúng đấy, chúng tớ cứ mãi mãi tuổi hai mươi, tóc cứ xanh rờn thế này, nhàm chán lắm!”. Tôi ôm hai bạn trong vòng tay, giọng run rẩy: “Nhưng các cậu mới chính là người hạnh phúc. Vì các cậu biết hiến dâng cuộc sống của riêng mình cho mọi người, cho đất nước”. Lập đẩy tôi ra, mắt nhìn như có lửa, lẩm nhẩm trong miệng: “Sao các người ở đâu cũng nói giống nhau thế nhỉ?”. Rồi, Lập và Chước cầm tay nhau nhảy lên một chiếc thuyền lá. Lạ quá, chiếc thuyền lá chở hai người sang bên kia sông và mất hút trong làn sương khói mờảo.

2. Hồi tưởng.

Tôi chạy ào xuống sông gọi da diết, nhưng hai người bạn đã không trở lại. Tôi lại ngồi phệt trên bến sông. Mặt sông sáng dần. Dòng nước mùa cạn chảy lững lờ, thản nhiên như ngàn đời vẫn thế. Gió thổi nhẹ. Mái tóc dài bạc trắng bồng bềnh trên đầu tôi như một cụm mây trời. Nhìn theo hướng con thuyền lá chở hai người bạn vào miền sương khói, tôi bổi hồi nhớ lại ngày xưa... Ngày Trung đoàn 165 của chúng tôi mở chiến dịch z mùa xuân, đánh vào cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng. Rất hay, mấy đứa cùng lớp hồi học phổ thông, bây giờ lại được cùng nhau đánh vào hướng Đông Bắc. Mùa xuân cũng đem lại cho chiến tranh những gam màu lạ lùng. Phía xa kia là dãy Phu Theng Leng, Phu Nhu, Ta Can, Sầm Thông... xanh sậm, cao ngút trời mây. Còn đây đó, Bản Mèo, bản Ban, Ta Đi Nọi, dốc Thắm..., nở trắng rừng hoa ban. Tết có thuốc lá thơm, có bánh trưng, không có pháo tét, nhưng có đạn pháo, cả pháo của ta và của địch, từ cối 60, cối 120, đến ĐKZ, pháo nòng dài 175... giã vào nhau đùng đoàng, rung chuyển cả đất trời Xiêng Khoảng.

Chuẩn bị cho một trận cường tập, đánh vỗ mặt kẻ thù, đơn vị chúng tôi ém quân trong hầm, ngay dưới rừng hoa ban, còn trên đỉnh cao Phu Theng Leng 1.600 mét là đồn giặc, hàng rào dây thép gai và những loạt đạn pháo rạch nát cả bầu trời mùa xuân. Trong khi đợi lệnh đột kích, tôi ôm chặt khẩu AK, quay sang hỏi Lập:

- Này, cậu sẽ làm gì khi đất nước hòa bình?

-Việc đầu tiên là tớ sẽ đi tìm bố. Nghe đâu ông cụ hy sinh ở Phan Rang? - Giọng Lập nghe rất xúc động - Ngày nhập ngũ, mẹ tưởng tớ vào Nam nên cứ dặn đi dặn lại là phải tìm bằng được mộ bố để sau này mẹ tớ vào rước về quê. Tớ nói cứng rằng, đã chắc đâu, mới nghe đồn... Mẹ tớ thì cứ khóc da dĩ, khóc đến quắt queo cả người. Bây giờ trong bom đạn, tớ hiểu rằng, bố tớ có thể đã hy sinh thật rồi!

- Đã chắc đâu? - Tôi nhắc lại lời của Lập như một sự an ủi - Có thể bố cậu đang chỉ huy đơn vị đánh nhau té khói ở đâu đó. Chiến tranh mà, mọi điều đều có thể xảy ra.

- ừ, biết đâu bố tớ lại trở thành tướng tá, thành anh hùng ấy chứ lị.

Mấy đứa cùng cười ha ha. Tôi lại hỏi:

- Thế còn Bình, Phú?

- Chúng tớ sẽ đi học đại học, làm nhà khoa học. - Bình ngập ngừng, vẻ như đang suy ngẫm - Phải đi học nhiều nữa mới đủ trình độ, năng lực để xây dựng đất nước. Nhưng cũng có thể tớ chỉ đi cày thôi, vì mẹ, chị em tớ và biết bao phụ nữ đã phải đi cày ruộng thay đàn ông suốt mấy chục năm kháng chiến. Thương lắm!

Mấy trái pháo nổ ngay trên nóc hầm cắt đứt cuộc nói chuyện của chúng tôi. Phú chưa kịp nói ra điều mong ước của mình sau chiến tranh. Còn tòi, sẽ đi tìm người anh trai cũng đang chiến đấu ở chiến trường miền Tây Nam Bộ, sẽ đi học đại học, cũng có thể đi cày, nhưng dù làm gì thì tôi vẫn cứ cháy bỏng một khao khát là làm thơ. Chẳng có năng khiếu gì đâu, nhưng tôi nhất định phải làm thơ để ca ngợi cuộc chiến đấu anh hùng của nhân dân ta, ca ngợi những người lính vô cùng dũng cảm như các bạn tôi đây, như bố của Lập, như anh trai của tôi và hàng triệu người lính cách mạng đã và đang hiến dâng cả cuộc sống riêng mình cho công cuộc giải phóng đất nước. Tôi đang định cứ nói ra những ý tưởng gàn dở và mơ mộng của mình thì Lập ôm súng lao ra khỏi hầm. Lập đi rồi tôi mới biết cậu ta giấu chúng tôi tìm Đại đội trưởng Kim xin vào mũi đột thứ nhất. Tôi thật sự lo lắng vì lính đột phải dày dạn kinh nghiệm chiến đấu, chứ đâu phải lính mới tò te như Lập. Tuổi trẻ dũng cảm và thường liều lĩnh như thế đấy. Giờ G đã điểm! Mấy tiếng nổ long trời. Hàng rào phía Đông Bắc, phía Tây, phía Nam, phía Tây Băc đã bị bộc phá của ta xé nát, mở toang. Ngay lập tức, tất cả hỏa lực của ta từ mọi hướng giội bão lửa xuống đồn giặc, đỉnh Phu Theng Leng bốc cháy ngùn ngụt, khói đạn mù trời. Mười lăm phút sau, pháo ta ngừng đột ngột, cũng là lúc các mũi đột kích xông lên, tiếng hô xung phong vang dậy cả núi rừng. Quân địch phản công dữ dội. Chúng còn rất mạnh cả về lực lượng và vũ khí nên các mũi đột của ta bị đánh bật trở lại, giạt xuống chân núi. Lập bị một loạt đạn tiểu liên cực nhanh của địch xuyên thẳng từ bả vai xuống ngực, nát nhừ. Một chiến sĩ cõng Lập trên lưng, chiếc áo màu cỏ đã nhuộm máu đỏ thẫm. Người chiến sĩ thận trọng từng bước từng bước xuống núi, thỉnh thoảng một cánh hoa ban trắng ngần rụng xuống tưởng như giọt nước mắt của rừng khóc Lập. Chúng tôi đứng lặng, cúi đầu, nước mắt chảy tràn trên má.

Quân ta tiếp tục vây áp một ngày một đêm, cho tới chiều hôm sau nữa. Quân địch bắt đầu nao núng vì cạn kiệt cả đạn dược lẫn nước uống. Chúng gọi cứu viện. Mấy chiếc T28 bay tít trời xanh vì sợ pháo cao xạ của ta, nên dù hàng thả xuống bay tán loạn khắp núi rừng, đồn giặc không nhận được gì. Hoả lực của ta xông lên như vũ bão. Các loại cối, pháo, rồi đạn B40, lựu đạn, ẠK... bắn nát đỉnh Phu Theng Leng. Bạn của tôi: Chước bị trúng bom cùng khẩu đội cối 82, bay mất xác. Anh Đán bị dính pháo chụp hy sinh tại chỗ. Hoàng Thăng cùng với mấy chiến sĩ nữa bị địch bắt đem lên đồn rạch bụng, đổ xăng đốt cháy. Còn quân địch chồng chất xác bên chiến hào, một số dính B40 của Bình thì xác cháy thui, chỉ có một sô tên sống sót đã đầu hàng. Quân ta thu dọn chiến trường, lui quân xuống núi. Đúng lúc đó, mấy chiếc phản lực thi nhau lao xuống, giội bom lên đỉnh Phu Theng Leng. Chúng muốn xóa sạch dấu vết của cuộc chiến bại. Nhưng rất nhiều trái bom đã giội xuống rừng hoa ban dưới chân Phu Theng Leng làm cả rừng hoa ban bốc cháy rừng rực. Phút chốc, rừng hoa ban trắng ngần như chiếc khăn nàng công chúa ngủ quên trong rừng đánh rơi, giờ bị cháy nham nhở, quằn quại, đen nhẻm. Tôi sững sờ trước cánh hoa ban cháy thành than và những cánh hoa bị mảnh bom xé nát, văng vãi đầy mặt đất. Xác chết hoa ban làm trái tim tôi nhức nhối. Tôi lẩm nhâm trong miệng những lời không rõ ràng: Chiến tranh là con quỷ! Ngươi đã giết chết những người bạn của ta đương hai mươi tuổi, ngươi đã đốt cháy những cánh hoa ban trong trắng như cuộc đời của bạn ta đương hai mươi tuổi. Nhưng không phải thế đâu, hỡi con quỷ chiến tranh! Bạn của ta vẫn mãi mãi trẻ trung cùng đất nước. Hoa ban rừng không chết, vẫn mãi mãi nở trắng ngần mùa xuân mơ ước. Thơ của tôi đấy. Nếu ai bảo không phải là thơ thì tôi sẽ bắn cả băng đạn AK vào đầu, không hề ân hận. Bởi tôi chắc chắn rằng, đó mới là thơ đích thực, là những câu thơ hay nhất, những câu thơ được viết bằng máu của đồng đội, viết bằng sự hy sinh anh dũng của tuổi trẻ, viết bằng cái chết thảm khốc của một cánh rừng hoa ban trắng giữa mùa xuân.

3. Tự khúc.

Tôi ngồi bên dòng sông, miệng lầm rầm khấn khứa. Thế là mãi mãi, Lập ơi! Lập không còn dịp đi tìm bố nữa. Nhưng Lập không biết được rằng, bố Lập đã chiến thắng trở về. Chính ông lại chống gậy cùng đồng đội đi tìm con trai, nhưng không tìm thấy bởi bao trận pháo kích và những trận bom B52 giội xuống nghĩa trang ven rừng ban đã xóa sạch dấu vết. Cả Chước nữa, không kịp thực hiện mơ ước ngày hòa bình trở lại quê hương Nghĩa Đô để tắm mình dưới dòng sông Chảy trong mát, để thâu đêm cùng trai bản Tày đi săn nai trên núi, để chai tay mùa nương rẫy cho lúa trĩu bông, cho ngô tròn bắp. Cả Thăng, Đán, Quy cũng mãi mãi... Xương thịt các bạn và đồng đội đã lẫn vào đất đai, cây cỏ.

Nam mô A di đà phật!

Nam mô A di đà phật!

Nam mô A di đà phật!

Tôi thầm cầu khấn Đức Phật cho linh hồn bạn tôi được mát lành, siêu thoát. Tôi nhắm mắt hướng về Cõi phật. Bỗng một cơn gió thổi mạnh, làn sương khói ùa về. Tôi thấy trong làn sương khói bảng lảng hiện lên chiếc thuyền lá bé xíu chở Lập và Chước, vẫn bộ quân phục màu cỏ, mái tóc xanh rờn. Lập bảo: “Cậu đang làm thơ, phải không?”. Tôi thì thào: “Không! Bởi vì, bây giờ tớ và nhiều người sống sung sướng, không làm đựợc thơ nữa. Cứ tươi hơn hớn thì làm sao có thơ. Vậy nên tớ phải Thiền. Thiền để quên đi tất cả!”. Lập và Chước cùng nói: “Thiền là để trút bớt bụi trần đau khổ, để hướng thiện, cho tâm sáng trong, cho trí lực mạnh mẽ, mẫn tiệp. Chứ thiền để quên đi tất cả thì cậu là loại đồ vật!”. Hai bạn cùng cười, nụ cười bí hiểm, rồi đưa cho tôi một cánh hoa ban trắng. Tôi vừa cầm trên tay, cánh hoa ban đột nhiên bùng cháy và rơi xuống sông Hồng. Bỗng nở ra cả ngàn cánh hoa ban cháy sáng trên mặt sông Hồng như một Lễ hội Thủy - Hỏa.