HÒA BÌNH 1951 – KHI VỊ TƯỚNG BIẾN THẾ KHÓ THÀNH CƠ HỘI

Trong chiến tranh, không phải lúc nào đối phương tiến công cũng đồng nghĩa với việc bên kia chỉ có thể phòng thủ.

Đôi khi, chính một cuộc tiến công của đối phương lại tạo ra những khoảng trống.

Điều quan trọng là người chỉ huy có nhìn thấy khoảng trống ấy hay không.

Cuối năm 1951, thực dân Pháp mở cuộc tiến công lên Hòa Bình với mục tiêu giành lại thế chủ động trên chiến trường Bắc Bộ.

Sau những thất bại trước đó, quân Pháp muốn sử dụng lực lượng cơ động để đánh vào khu vực Hòa Bình, đồng thời tìm cách gây khó khăn cho tuyến liên lạc, vận chuyển giữa Việt Bắc và các khu vực khác.

Nhưng khi quân Pháp tiến lên Hòa Bình, lực lượng của họ cũng phải phân tán khỏi khu vực đồng bằng.

Đây chính là điểm mà Bộ Chính trị và Tổng Quân ủy nhận thấy.

Theo Báo Quân đội nhân dân, ngày 18-11-1951, Bộ Chính trị và Tổng Quân ủy nhận định việc quân Pháp tiến lên Hòa Bình đã làm lực lượng cơ động của đối phương bị phân tán vào địa hình rừng núi, trong khi lực lượng ở đồng bằng Bắc Bộ bị dàn mỏng. Từ đó, ta quyết định mở cuộc tiến công lớn trên hai mặt trận: Hòa Bình và vùng địch hậu đồng bằng Bắc Bộ.

Võ Nguyên Giáp được giao làm Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng ủy Chiến dịch Hòa Bình.

Đây là một nhiệm vụ rất quan trọng.

Chiến dịch không chỉ diễn ra tại một khu vực.

Một mặt trận chính được tổ chức ở Hòa Bình.

Mặt trận phối hợp được triển khai ở vùng sau lưng địch.

Mục tiêu là khiến đối phương phải phân tán lực lượng và không thể tập trung sức mạnh vào một nơi.

Ngày 10-12-1951, Chiến dịch Hòa Bình bắt đầu.

Một trong những trận đánh quan trọng đầu tiên diễn ra tại Tu Vũ.

Sau đó, quân đội ta tiếp tục tiến công trên nhiều hướng.

Nhưng điều đặc biệt của chiến dịch nằm ở cách tổ chức thế trận.

Thay vì chỉ tập trung đánh một cứ điểm, quân đội ta kết hợp tiến công với hoạt động ở vùng địch hậu.

Các đơn vị chủ lực phối hợp với lực lượng địa phương và dân quân du kích.

Những tuyến giao thông của đối phương bị uy hiếp.

Các hoạt động của quân Pháp ở đồng bằng bị ảnh hưởng.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, chiến dịch diễn ra qua hai đợt lớn, từ ngày 10-12-1951 đến ngày 25-2-1952. Đến cuối chiến dịch, quân Pháp buộc phải rút khỏi Hòa Bình.

Ngày 25-2-1952, Chiến dịch Hòa Bình kết thúc thắng lợi.

Theo số liệu được Báo Quân đội nhân dân dẫn từ các tài liệu quân sự, trong chiến dịch, quân ta loại khỏi vòng chiến đấu hơn 6.000 quân địch, giải phóng khu vực Hòa Bình – sông Đà rộng khoảng 2.000km² và phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của đối phương.

Nhưng điều đáng nhớ nhất không phải là những con số.

Đó là cách người chỉ huy nhìn thấy cơ hội trong một tình thế tưởng như bất lợi.

Quân Pháp chủ động tiến công.

Nhưng chính việc tiến công ấy khiến họ phải đưa lực lượng ra khỏi vị trí an toàn hơn.

Võ Nguyên Giáp cùng Bộ chỉ huy chiến dịch đã tổ chức một thế trận khiến đối phương phải căng mình trên nhiều hướng.

Đó là nghệ thuật “đánh vào chỗ yếu”.

Trong chiến tranh, một lực lượng mạnh chưa chắc mạnh ở mọi nơi.

Một đội quân có thể rất mạnh khi tập trung.

Nhưng khi bị buộc phải phân tán, sức mạnh ấy có thể giảm đi.

Đây là một trong những bài học quan trọng được thể hiện qua Chiến dịch Hòa Bình.

Võ Nguyên Giáp không chỉ chỉ huy các trận đánh ở Hòa Bình.

Ông còn phải nhìn toàn bộ chiến trường.

Ở đâu cần tập trung lực lượng?

Ở đâu cần đánh nghi binh?

Ở đâu cần phối hợp?

Ở đâu cần để đối phương phải điều quân?

Những câu hỏi ấy tạo thành một bài toán lớn.

Và lời giải không nằm trong một trận đánh đơn lẻ.

Nó nằm trong cả một chiến dịch.

Chiến dịch Hòa Bình cũng cho thấy một bước trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ những trận đánh quy mô nhỏ của năm 1944, lực lượng quân đội đã từng bước biết tổ chức những chiến dịch lớn, phối hợp nhiều lực lượng và đánh trên nhiều hướng.

Đó là quá trình trưởng thành không thể diễn ra trong một ngày.

Mỗi chiến dịch là một bài học.

Việt Bắc 1947 dạy cách bảo vệ căn cứ và đánh bại cuộc tiến công lớn.

Biên giới 1950 mở ra khả năng chủ động tiến công.

Hòa Bình 1951-1952 tiếp tục nâng cao nghệ thuật chiến dịch.

Sau đó là Tây Bắc 1952.

Và cuối cùng, tất cả những kinh nghiệm ấy sẽ góp phần chuẩn bị cho Điện Biên Phủ.

Nhìn lại Hòa Bình, có thể thấy một vị tướng giỏi không chỉ biết tìm cách giải quyết khó khăn.

Quan trọng hơn, họ phải biết nhìn thấy cơ hội ẩn trong chính khó khăn ấy.