Hòa bình này được đổi bằng những giọt nước, giọt máu và cả thanh xuân của những người đi trước

Ông nội tôi có một báu vật. Đó không phải vàng bạc, mà là một chiếc bi đông nhôm cũ kỹ, móp méo và có một vết thủng nhỏ bên hông được hàn lại vụng về. Mỗi dịp 30/4, ông lại đem nó ra, đặt trang trọng trên bàn, mắt xa xăm kể về những ngày "xẻ dọc Trường Sơn".

"Hồi đó, tụi ông đi không nghĩ gì đến ngày về," ông bắt đầu với giọng trầm đặc.

Năm 1972, đơn vị của ông hành quân vào chiến trường miền Nam giữa lúc bom tọa độ cày nát những cánh rừng khộp. Cơn khát là kẻ thù đáng sợ nhất, đôi khi còn hơn cả đạn lạc. Một buổi trưa nắng cháy, cả tiểu đội chỉ còn đúng nửa bi đông nước này.

Anh Thành – tiểu đội trưởng, người anh cả quê xứ Nghệ – đã chuyền chiếc bi đông đi khắp một lượt. Ai cũng đưa lên môi, nhưng rồi lại hạ xuống, chỉ dám giả vờ uống để nhường cho người sau. Đến lượt ông, lúc đó là chiến sĩ trẻ nhất, anh Thành ấn mạnh cái bình vào tay, nghiêm giọng: "Uống đi em, lấy sức mà bám đội hình. Quê hương đang đợi mình thắng trận trở về."

Vừa dứt câu, một loạt pháo nổ rền trời. Anh Thành đẩy ông vào hầm hàm ếch rồi lấy thân mình che chắn. Khi khói tan, chiếc bi đông bị mảnh đạn xuyên thủng, nước hòa cùng máu thấm đỏ vạt áo anh. Anh Thành hy sinh ngay trên tay ông, nụ cười hiền lành vẫn vương trên khuôn mặt sạm đen vì khói súng.

Ông nội dừng lại, vuốt ve vết hàn trên chiếc bi đông: "Ông giữ nó suốt mấy mươi năm qua, không phải để buồn, mà để nhắc mình rằng: Hòa bình này được đổi bằng những giọt nước, giọt máu và cả thanh xuân của những người đi trước."

Nhìn vào mắt ông, tôi thấy cả một bầu trời rực lửa nhưng cũng đầy kiêu hãnh. Những câu chuyện của ông không có trong sách giáo khoa, nhưng nó thấm vào tim tôi một cách tự nhiên. Tôi hiểu rằng, lòng yêu nước không phải là điều gì đó quá xa vời; nó bắt đầu từ sự biết ơn những con người đã ngã xuống khi tuổi đời mới đôi mươi, từ ý thức giữ gìn từng tấc đất, từng ký ức mà ông cha đã đánh đổi bằng cả mạng sống.

Thế hệ chúng tôi hôm nay không còn tiếng bom, nhưng ngọn lửa từ chiếc bi đông cũ của ông vẫn đang cháy. Đó là ngọn lửa của niềm tự hào, nhắc nhở chúng tôi phải sống sao cho xứng đáng với "thời hoa lửa" anh hùng của dân tộc.