HÒA BÌNH TỪ TRÁI TIM NGƯỜI LÍNH – ĐỒNG CHÍ NGUYỄN TRỌNG NGHĨA

"Lịch sử không nằm ở những con số khô khan trong giáo trình, lịch sử nằm ở cuộc đời của những con người đã làm nên nó."

Trong hành trình đó, có dấu chân lặng lẽ nhưng sâu đậm của một người con Nam Bộ, một vị tướng, một nhà chính trị luôn đau đáu với vận mệnh lòng dân: Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương.

Sinh ra và lớn lên tại Gò Công, Tiền Giang (cũ), đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa mang đậm khí chất của người miền Tây: bộc trực, kiên định nhưng vô cùng giàu tình cảm. Khi khoác lên mình màu áo lính và sau này trở thành một vị tướng lĩnh cấp cao của Quân đội, rồi người đứng đầu ngành Tuyên giáo, đồng chí luôn dành cho Đồng Tháp một tình cảm đặc biệt. Đối với ông, miền Tây không chỉ là quê hương, mà là nơi kiểm chứng sống động nhất cho lý luận chính trị: "Sức mạnh giữ nước, giữ gìn hòa bình nằm ở lòng dân".

Những năm công tác tại Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong một chuyến khảo sát dọc biên giới Việt Nam - Campuchia qua địa phận Đồng Tháp. Ông không ngồi trong phòng nghe báo cáo, ông xuống xuồng, đi dọc các tuyến kênh, lội bộ qua những cây cầu tre, cầu khỉ chông chênh để vào nhà dân. Khi gặp cựu chiến binh ở vùng sâu Tân Hồng vẫn sống trong căn nhà dột nát, ông lặng người. Ông nói với các đồng chí đi cùng: “Chúng ta nói giữ vững chủ quyền, giữ vững hòa bình biên cương, nhưng nếu cơm áo của người dân vùng biên chưa ấm, mái nhà chưa lành, thì cái gốc của hòa bình chưa vững. Hòa bình phải bắt đầu từ việc chăm lo cho dân.”

Từ những trăn trở đó, một quyết sách nhân văn đã ra đời và Đồng Tháp là một trong những cái nôi nuôi dưỡng, phát triển mô hình này một cách rực rỡ nhất với Chương trình "Tết Quân - Dân". Ông đã chỉ đạo, định hướng đưa bộ đội về làng, về vùng sâu, vùng đồng bào tôn giáo tại Đồng Tháp không phải để "diễn tập", mà để sống cùng dân, làm cùng dân.

Những ngày giáp Tết, hình ảnh những người lính trẻ cùng các ban ngành, đoàn thể địa phương xắn quần lội bùn, nạo vét kênh mương, sửa sang lại những con đường đất lầy lội, xây dựng những cây cầu bê tông kiên cố. Đêm xuống, lại cùng bà con gói bánh tét, hát cho nhau nghe những câu hò Đồng Tháp. Chính từ những hoạt động "thấm đẫm tình dân" ấy, những mâu thuẫn trong đời sống được hóa giải giữa các vùng đồng bào tôn giáo.

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa từng chia sẻ với đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng tại Đồng Tháp: “Các đồng chí làm tuyên giáo, làm chính trị đừng chỉ dùng lý luận trên giấy. Hãy nhìn những cái bánh tét bộ đội gói tặng người nghèo, nhìn cây cầu mới khánh thành giúp các cháu nhỏ đi học không bị ướt áo. Đó chính là Tuyên giáo. Đó chính là biểu hiện sinh động nhất của một đất nước hòa bình, một xã hội đồng thuận.”

Một câu chuyện khác thể hiện tầm vóc của một nhà chính trị gia lão luyện nhưng đầy nhân văn của đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa chính là việc giải quyết các vấn đề biên giới với nước bạn Campuchia tại tỉnh Đồng Tháp.

Biên giới Đồng Tháp có chiều dài hơn 50km, tiếp giáp với tỉnh Prey Veng của Campuchia. Lịch sử đã để lại những tàn dư phức tạp về tâm lý và việc phân định ranh giới. Là một người am hiểu sâu sắc về chiến lược quốc phòng và ngoại giao nhân dân, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa luôn quán triệt tinh thần: Hòa bình biên giới không thể giữ bằng vũ lực, mà phải bằng sự thấu hiểu và hợp tác đôi bên cùng có lợi.

Ông đã thúc đẩy các chương trình giao lưu, hợp tác giữa các lực lượng bảo vệ biên giới và đặc biệt là giữa nhân dân hai bên biên giới Đồng Tháp - Prey Veng. Những mô hình "Cụm dân cư biên giới bình yên", "Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới" đã được triển khai hiệu quả dưới sự định hướng, động viên của ông.

Một câu chuyện mà những người dân ở vùng biên giới Hồng Ngự vẫn thường kể nhau nghe. Trong giai đoạn nhạy cảm về tình hình an ninh biên giới, có những luồng thông tin kích động, xuyên tạc từ các thế lực thù địch hòng chia rẽ tình đoàn kết hai nước. Giữa lúc căng thẳng đó, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa đã chỉ đạo hệ thống tuyên giáo và lực lượng biên phòng Đồng Tháp phải kiên trì giải pháp "ngoại giao nhân dân". Thay vì đáp trả bằng những tuyên bố cứng nhắc, chúng ta tổ chức các đội thầy thuốc quân y sang khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho người dân nghèo Campuchia ở vùng giáp biên. Chúng ta giúp họ thu hoạch lúa khi thiên tai, lũ lụt tràn về.

Hành động ấy đã bẻ gãy mọi luận điệu xuyên tạc. Người dân nước bạn nhận ra: "Người Việt Nam, người bộ đội Cụ Hồ mang đến cho họ sự sống, sự bình yên chứ không phải chiến tranh". Khi lòng dân hai bên biên giới đã thông suốt, những người nông dân Campuchia lại chính là những người thông báo cho biên phòng Việt Nam khi có kẻ xấu định xâm nhập, phá hoại. Đó là đỉnh cao của nghệ thuật giữ nước, một câu chuyện hòa bình mang tính nhân văn.

Khi đồng chí nhận nhiệm vụ Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, trọng trách của đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa không còn bó hẹp trong màu áo xanh, mà là cả"mặt trận lòng người" trên quy mô cả nước, trong đó có Đồng Tháp.

Trong thời đại bùng nổ thông tin, có thời điểm mạng xã hội tràn ngập những thông tin tiêu cực, những luồng tư tưởng độc hại cố tình bôi đen thành quả cách mạng, làm lung lay niềm tin của nhân dân với Đảng. Đối diện với thử thách này, thay vì dùng các biện pháp cấm đoán thô bạo, ông đưa ra phương châm hành động đầy tính nhân văn và triết lý: "Lấy cái đẹp dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực".

Về thăm và làm việc với Đồng Tháp, ông đánh giá rất cao chiến lược định vị thương hiệu của tỉnh: "Đất Sen Hồng - Thuần khiết như hồn sen". Ông nhắn nhủ với ban lãnh đạo tỉnh: “Đồng Tháp không có thế mạnh về núi cao, biển sâu, không có nhiều tài nguyên khoáng sản. Tài nguyên lớn nhất của Đồng Tháp là con người nghĩa tình, năng động, sáng tạo. Hãy làm sao để mỗi người dân Đồng Tháp tự hào về văn hóa quê hương mình, sống tử tế và yêu chuộng hòa bình. Khi lòng người an yên, tự khắc xã hội sẽ bình yên.”

Dưới sự định hướng mang tầm chiến lược ấy, Đồng Tháp đã viết nên những câu chuyện hòa bình trong thời bình vô cùng độc đáo. Đó là những "Hội quán nông dân" – nơi những người nông dân chân lấm tay bùn cùng ngồi lại với nhau bên ly trà, không chỉ để bàn chuyện trồng lúa, trồng xoài, mà để bàn chuyện làng, chuyện xóm, hòa giải những xích mích nhỏ nhặt ngay từ khi mới phát sinh. Đó là những không gian văn hóa học đường, nơi các thế hệ trẻ được giáo dục về lòng biết ơn, về giá trị của những giọt máu mà cha ông đã đổ xuống để họ có được bầu trời bình yên ngày hôm nay.

Câu chuyện hòa bình của đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa với tỉnh Đồng Tháp không được viết bằng những chiến công vang dội trên chiến trường, mà được viết bằng những viên gạch xây nhà tình nghĩa, bằng những cây cầu nối liền những bờ vui biên giới, bằng những nụ cười của người dân hai nước Việt Nam - Campuchia và bằng sự bình yên, đồng thuận trong mỗi nếp nhà xứ Sen Hồng.

Đối với tôi, tấm gương của ông là một bài học sâu sắc về tư tưởng Làm chính trị cốt ở lòng dân. Khi chúng ta biết cúi xuống để lắng nghe dân, biết đau nỗi đau của dân và vui chung niềm vui của dân, thì khi ấy, chúng ta đang cùng nhân dân xây dựng một nền hòa bình vững chắc và trường tồn nhất.

Mảnh đất Đồng Tháp Mười gian lao mà anh dũng năm xưa, nay đang vươn mình mạnh mẽ trong thanh bình và thịnh vượng. Và trong mỗi sắc sen hồng tỏa hương thơm ngát, có một phần tâm huyết, tình yêu và khát vọng hòa bình của người lính, người chiến sĩ cộng sản kiên trung gọi tên đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa.