Hoa lửa (335)

Đồng chí Đoàn Chương sinh ra trong một gia đình cách mạng. Cha ông là cụ Đoàn Cầu, được kết nạp vào Đảng rất sớm và là một trong những người cộng sản đầu tiên của làng Gia Đẳng, xã Triệu Lăng, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Mẹ ông, cụ Nguyễn Thị Dương, mẹ của 5 liệt sĩ, là một trong những cái tên đứng đầu trong danh sách các Bà mẹ Việt Nam anh hùng được Nhà nước phong tặng đợt 1 năm 1994. Anh cả của ông là Đại tướng Đoàn Khuê (1923-1999), nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Gia đình có 9 anh em đều tham gia cách mạng và phục vụ trong quân ngũ.

Xuất thân trong gia đình có truyền thống như thế, lại được các đồng chí tiền bối dìu dắt, người thanh niên yêu nước Đoàn Chương sớm giác ngộ cách mạng. Tấm lòng sắt son, kiên định mục tiêu, lý tưởng đã hình thành trong ông ngay từ những ngày đầu đi theo Đảng. Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp, Đoàn Chương rời Trường Quốc học Huế về quê tham gia Việt Minh, hoạt động khởi nghĩa ở quê hương.

Sau đó, ông được tuyển làm trinh sát viên công an tỉnh. Ngày 1-5-1946, Đoàn Chương được kết nạp Đảng, phụ trách công tác tuyên huấn, thanh niên, tự vệ chiến đấu ở xã, sau đó được tin tưởng giao đảm nhiệm nhiều vị trí công tác. Đến tháng 8-1949, ông được tổ chức phân công làm thư ký riêng cho đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Bí thư Liên khu ủy 4. Tháng 7-1950, ông cùng đồng chí Nguyễn Chí Thanh gia nhập Quân đội. Đây cũng là lúc ta đang ráo riết chuẩn bị cho Chiến dịch Biên giới.

Sau chiến thắng to lớn của Chiến dịch Biên giới, ta liên tiếp mở 3 chiến dịch là Trung du (hay Trần Hưng Đạo), Quang Trung (còn có tên khác là Hà Nam Ninh) và Hòa Bình, nhằm phá kế hoạch bình định Đồng bằng Bắc Bộ của thực dân Pháp. Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Nguyễn Chí Thanh đi cả 3 chiến dịch và thư ký Đoàn Chương cũng được đi theo.

Theo lời kể của Trung tướng Đoàn Chương, Sở chỉ huy Chiến dịch Trung du đóng ở Tam Đảo. Mỗi lần đi đơn vị, phái viên của Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Đoàn Chương lại được tham gia “cuộc đua xe đạp” thú vị bằng cách buộc thêm một cành cây sau xe để giảm tốc độ khi xuống dốc.

Ông hồi tưởng: “Nhớ lại hôm Trung đoàn 209 (Đại đoàn 312) đánh trận đồn Vàng, tôi theo anh Nguyễn Chánh mới ở Khu 5 ra làm Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị xuống gặp anh Lê Trọng Tấn và động viên đơn vị. Khi về, trời nhá nhem tối, chúng tôi bị lạc vào vùng tề, may sớm phát hiện và nhanh chóng rút ra. Nhưng rủi là lại ngã xuống một hố sâu thẳm. Tưởng mắc bẫy phục kích của địch, chúng tôi vội xoay xở tìm cách thoát ra trước khi địch phát hiện.

Loay hoay một hồi rồi cũng vượt qua được nhờ tôi đứng giạng chân ra, chắp tay sau lưng cho anh Chánh trèo lên, sau đó chồng mấy khúc gỗ trong hố làm điểm tựa rồi tôi leo lên. Thoát hiểm về đến chân núi Tam Đảo, kiểm tra lại đồ đạc, anh Chánh mất một cái mũ, tôi mất một cái ví. Sau này mỗi khi gặp nhau, anh Chánh hay nhắc lại vụ hú vía hồi lạc vào vùng tề, hai anh em cùng cười vui vẻ”.