Hoa lửa thầm lặng phía sau những mật mã-Lê Quang Vũ

Ông Lê Quang Vũ, tên khai sinh là Lê Quang Bi, bí danh Vân Thanh, Chí Lê, Chín Vũ, bút hiệu Nhị Lê, sinh ngày 30/7/1930 tại ấp 2, xã Mỹ Ngãi, huyện Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là phường Mỹ Trà, tỉnh Đồng Tháp).

Trong kháng chiến chống Mỹ, gia đình ông nuôi chứa cán bộ, làm hầm bí mật tại nhà và đi thu hợp pháp cho Thị xã ủy Cao Lãnh. Các anh em của ông phần lớn tham gia cách mạng, trong đó anh thứ tư là Lê Văn Thường tham gia kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, hy sinh năm 1967.

Trước năm 1945, ông học lớp nhì trường làng. Ngày 25/8/1945, ông tham gia biểu tình giành chính quyền ở Cao Lãnh và vào đoàn thể Thiếu nhi cứu quốc xã Ba Sao. Ngày 25/1/1946, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Thiếu nhi Cứu quốc xã Ba Sao. Năm 1947, ông là Phó thư ký Thanh niên Cứu quốc xã, Phó ban Tuyên truyền xã, Trưởng ban Tình báo xã Ba Sao, huyện Cao Lãnh. Ngày 02/5/1948, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Thanh niên Cứu quốc huyện Cao Lãnh.

Từ tháng 6 đến 02/9/1948, ông là thư ký Văn phòng Ủy ban Kháng chiến Hành chánh huyện Cao Lãnh. Tháng 11/1948, ông là Thư ký Ban mật vụ (Quân báo) huyện Cao Lãnh và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam). Năm 1949, ông phụ trách công tác nghiên cứu dịch tin, Quân báo tỉnh Sa Đéc, sau đó, về làm thư ký riêng cho Trưởng quân báo tỉnh Sa Đéc. Tháng 7/1949, ông là Trưởng Văn phòng Ban Quân báo thị xã Sa Đéc. Tháng 10/1949, ông là Thư ký Chi Quân báo 377.

Năm 1950, ông được điều về Ban Quân báo Khu 8 và chuyển về cơ yếu Bộ Tư lệnh Khu 8 (4/1950), cấp bậc Tiểu đội phó. Năm 1951, giải thể Bộ Tư lệnh Khu 8, thành lập “Mặt trận Đồng Tháp” (Mỹ - Tân - Gò, Long - Châu - Sa), ông được phân công làm Trưởng tổ Cơ yếu Mặt trận Đồng Tháp. Năm 1952, khi Mặt trận Đồng Tháp giải thể, ông được điều về Ban Cơ yếu Phân liên khu miền Đông (3/1953), phụ trách điện “tối mật” cho Bộ Tư lệnh Phân liên khu miền Đông.

Tháng 7/1954, Hiệp định Genève được ký kết, ông được chọn ở lại làm Cơ yếu Xứ ủy Nam Bộ. Từ năm 1955 đến năm 1961, ông làm thư ký Văn phòng Khu, tổ phó, tổ trưởng Văn thư Văn phòng Khu, Bí thư Chi bộ. Đến tháng 7/1961, ông được cử đi học trường Đảng Khu (lớp sơ cấp khóa 15) cho đến tháng 10/1961. Năm 1962, ông là cán bộ nghiên cứu “Ấp chiến lược” kiêm tổ trưởng Văn thư Văn phòng Khu ủy. Năm 1963 đến năm 1964, ông là cán bộ Ban nghiên cứu Khu ủy, Bí thư Đảng ủy cơ sở Văn phòng Khu ủy.

Năm 1965 đến năm 1967, ông là thư ký Bí thư Khu ủy Khu 8 và là Phó Bí thư Đảng ủy cơ sở Văn phòng Khu ủy. Tháng 11 năm 1967 đến tháng 8 năm 1968, ông là Trưởng Văn phòng Phân ban Tiền phương Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 8 đi chỉ đạo trọng điểm Mỹ Tho và chiến dịch tổng tấn công Xuân Mậu Thân 1968. Năm 1969 đến năm 1972, ông là Thư ký cho Bí thư, Phó Bí thư Khu ủy. Tháng 12/1972 đến 3/1976, ông là Phó Văn phòng Khu ủy Khu 8, đảng ủy viên Đảng ủy Liên cơ Dân - Chính - Đảng Khu 8.

Tháng 3/1976 đến 02/1979, ông là Tỉnh uỷ viên dự khuyết, Chánh Văn phòng Tỉnh uỷ Đồng Tháp. Tháng 2/1979 đến 12/1980, ông là Tỉnh uỷ viên chính thức, Chánh Văn phòng Tỉnh uỷ Đồng Tháp. Ngày 08/12/1980, ông là Uỷ viên Thường vụ Tỉnh uỷ, Trưởng Ban Tuyên huấn (nay là Ban Tuyên giáo), kiêm Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt - Xô (11/1983-1990). Chủ tịch Hội đồng xuất bản, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Tỉnh và là đại biểu Hội đồng nhân dân Tỉnh khoá II (1981-1985) và khoá III (1985-1989).

Từ tháng 8/1989 đến 02/1992, ông là Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Trưởng Ban Tuyên giáo, kiêm Hiệu trưởng trường Đảng Tỉnh. Ngày 01/3/1996, ông nghỉ hưu. Sau thời gian lâm bệnh nặng, ông qua đời ngày 06/4/2013, thọ 84 tuổi. Ông Lê Quang Vũ đã được tặng Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng, Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huy chương Giải phóng hạng Nhất và nhiều hình thức khen thưởng khác.

Ông không chỉ là một nhà chính trị bản lĩnh mà còn là người rất nặng lòng với công tác tư tưởng và văn hóa. Ông từng giữ chức Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật tỉnh, là người định hướng cho các hoạt động xuất bản và văn nghệ của Đồng Tháp trong những năm đầu đổi mới. Những đồng nghiệp thời đó nhớ về ông như một người lãnh đạo có lối sống giản dị, chân phương nhưng cực kỳ quyết liệt trong công việc.

Năm 1996, sau hơn nửa thế kỷ tận hiến, ông nghỉ hưu về sống tại quê nhà Cao Lãnh. Ngày 6/4/2013, ông trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 84, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình và đồng chí.