HOA LỬA TRÊN DÒNG THẠCH HÃN

Có một thời đại mà cái chết nhẹ tựa lông hồng, nhưng lý tưởng lại nặng tựa thái sơn. Đó là những năm tháng của thập niên 70, khi cả một thế hệ sinh viên Hà Nội xếp bút nghiên, gác lại những giấc mơ giảng đường để lên đường vào chiến trường Quảng Trị - nơi mà người ta vẫn gọi là "tọa độ chết" hay "cối xay thịt" của mùa hè đỏ lửa năm 1972.

Tôi đã nghe kể về một người lính sinh viên năm ấy, anh ra đi khi tuổi đời mới vừa tròn mười chín. Trong chiếc ba lô cũ kỹ của anh, ngoài khẩu súng và những phong lương khô, còn có một báu vật: đó là tập nhật ký dày cộp và một nhành hoa phượng ép khô. Anh yêu một cô bạn cùng lớp sư phạm, họ hẹn nhau ngày hòa bình sẽ cùng nhau đứng dưới gốc phượng vĩ ở cổng trường Đại học Tổng hợp. Nhưng chiến tranh không có chỗ cho những lời hẹn thề dang dở.

Tại Thành cổ Quảng Trị, trong suốt 81 ngày đêm rực lửa, anh và đồng đội đã sống và chiến đấu giữa làn mưa bom bão đạn dày đặc đến mức không còn một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi. Có những đêm, anh ngồi dưới hầm hào hôi hám mùi thuốc súng, tay run run viết những dòng thư cuối cùng cho mẹ và người yêu dưới ánh sáng lập lòe của pháo sáng. Anh viết rằng: "Nếu con không về, xin mẹ đừng quá đau buồn. Đất nước này cần những người trẻ như con nằm xuống để màu xanh lại hiện hữu trên những cánh đồng quê ta".

Và rồi, một chiều ác liệt bên bờ sông Thạch Hãn, anh đã vĩnh viễn nằm lại khi đang chèo xuồng tiếp tế cho đồng đội. Máu của anh hòa vào dòng nước, tan vào phù sa. Người ta nói rằng, dòng sông Thạch Hãn mùa hè năm ấy không còn màu xanh của nước mà đỏ rực màu máu của những chàng trai tuổi đôi mươi.

Câu chuyện về anh không chỉ là một trang sử, nó là một khúc ca về lòng yêu nước vô điều kiện. Những "đóa hoa" ấy đã cháy hết mình trong ngọn lửa chiến tranh để đổi lấy sự bình yên cho chúng ta ngày hôm nay. Họ không có mộ bia riêng, không có những vòng hoa rực rỡ, nhưng tên tuổi họ đã hóa thân vào từng tấc đất, từng ngọn cỏ của Tổ quốc.

Đứng trước những trang sử hào hùng ấy, chúng ta – những người trẻ của thế hệ hôm nay – không khỏi tự vấn lòng mình: Chúng ta đã sống xứng đáng với những gì họ đã hy sinh chưa? Mỗi khi nhìn thấy màu hoa phượng đỏ hay sắc nắng mùa hè, tôi lại nhớ về những linh hồn bất tử trên dòng Thạch Hãn. Họ mãi mãi ở tuổi đôi mươi, mãi mãi rực rỡ như những đóa hoa trong lửa đỏ, nhắc nhở chúng ta phải sống trách nhiệm hơn, khát vọng hơn và yêu thương hơn.