Họa sĩ Tô Ngọc Vân và những chuyến đi vẽ giữa làn đạn

Họa sĩ Tô Ngọc Vân, một trong "tứ kiệt" của nền hội họa hiện đại Việt Nam, đã dành những năm tháng cuối đời của mình trên các chiến trường kháng chiến chống Pháp. Ông không ngồi trong xưởng vẽ mà vác giá vẽ lên vai, hành quân cùng bộ đội qua những nẻo đường Tây Bắc. Ông kể về việc vẽ những bức ký họa về các anh vệ quốc đoàn, về những cô dân công hỏa tuyến dưới ánh nắng ban mai trên đỉnh đèo.

Năm 1954, trong đợt chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ, họa sĩ Tô Ngọc Vân đã hy sinh do bom máy bay địch khi đang đi thực tế tại vùng lân cận chiến trường. Bức ký họa cuối cùng của ông về đèo Lũng Lô vẫn còn dang dở. Ông là chứng nhân cho sự hy sinh của nghệ sĩ trên mặt trận. Những tác phẩm của ông không chỉ mang giá trị nghệ thuật đỉnh cao mà còn thấm đẫm hơi thở của cuộc sống chiến đấu, là sự kết tinh của tâm hồn trí thức hào hoa với lý tưởng giải phóng dân tộc cao cả.