HÒA THỊNH – NGỌN LỬA CÁCH MẠNG THẮP LÊN TỪ LÒNG DÂN, NƠI Ý CHÍ QUẬT CƯỜNG ĐÃ VIẾT NÊN KHÚC TRÁNG CA BẬT DIỆT CỦA MẢNH ĐẤT PHÚ YÊN ANH HÙNG NGUYỄN DUY LUÂN – BẬC ĐẠI THỤ “THỦY CHUNG THEO NĂM THÁNG” .

HÒA THỊNH – NGỌN LỬA CÁCH MẠNG THẮP LÊN TỪ LÒNG DÂN, NƠI Ý CHÍ QUẬT CƯỜNG ĐÃ VIẾT NÊN KHÚC TRÁNG CA BẬT DIỆT CỦA MẢNH ĐẤT PHÚ YÊN ANH HÙNG

NGUYỄN DUY LUÂN – BẬC ĐẠI THỤ “THỦY CHUNG THEO NĂM THÁNG” .

Hòa Thịnh – nơi gắn liền với truyền thống cách mạng hào hùng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, nổi bật nhất là sự kiện Đồng khởi Hòa Thịnh diễn ra vào đêm 22/12/1960:

Đây là nơi diễn ra phong trào Đồng khởi đầu tiên, mở màn cho phong trào Đồng khởi ở các tỉnh đồng bằng khu V.

Tối ngày 22/12/1960, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy và Huyện ủy, nhân dân và lực lượng vũ trang đã đồng loạt nổi dậy, mít tinh và phá vỡ thế kìm kẹp của chính quyền tay sai. Ngay trong đêm, hàng chục thanh niên đã lên đường nhập ngũ.

Để ghi nhớ chiến công này, Cụm Di tích lịch sử cấp quốc gia Đồng khởi Hòa Thịnh đã được xếp hạng vào năm 2005, bao gồm nhà truyền thống lưu giữ nhiều tư liệu, vũ khí và sa bàn quý giá.

Nguyễn Duy Luân (bí danh Chín Cao) là người chỉ đạo phong trào Đồng Khởi. Trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước ác liệt tại chiến trường Khu 5, ông đã bám trụ, chỉ đạo phong trào Đồng Khởi tại địa phương, góp phần đập tan cuộc rút lui chiến lược của địch từ Tây Nguyên về Duyên hải miền Trung.

1. Thông tin cá nhân & Xuất thân

Sinh ngày: 10/03/1928. Ông ở Thôn Mỹ Hòa, xã Hòa Thịnh, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên (cũ). Đây là vùng đất có truyền thống cách mạng lâu đời (nơi diễn ra cuộc Đồng khởi Hòa Thịnh).Sinh ra trong một gia đình nông dân.Ôngtham gia cách mạng từ tháng 8/1945 khi mới 17 tuổi. Và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương ngày 10/03/1946 (đúng vào dịp tròn 18 tuổi) và chính thức chuyển đảng vào ngày 10/12/1946.

2. Quá trình hoạt động Cách mạng & Giữ các chức vụ lớn

​Suốt hơn nửa thế kỷ hoạt động, ông Chín Cao đã kinh qua rất nhiều vị trí quan trọng từ cấp cơ sở, ngành công an cho đến người đứng đầu tỉnh:

​Giai đoạn kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954):

​Sau Cách mạng Tháng Tám: Ông làm thư ký Ban Bình dân học vụ tại quê nhà, trực tiếp dạy học xóa mù chữ và được người dân quý mến gọi là "Thầy giáo Năm". Sau đó làm Phó Bí thư chi bộ xã kiêm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Việt Minh xã Liên Hiệp Mỹ.

​Ngành Công an: Đầu năm 1947, ông được điều động sang ngành Công an tỉnh Phú Yên, làm trinh sát điều tra tại Ban Công an huyện Tuy Hòa. Tiếp đó, ông giữ chức Thư ký Văn phòng Công an Tây Phần (Phú Yên) và Quyền Trưởng Công an huyện Tuy An

​Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975):

​Hoạt động bí mật: Sau Hiệp định Genève, ông được phân công ở lại bám trụ, xây dựng cơ sở Đảng bí mật tại các huyện Sơn Hòa và Tuy Hòa dưới các bí danh khác nhau.

​Lãnh đạo chủ chốt tại Phú Yên:

​Từ năm 1958 - 1964: Là Tỉnh ủy viên, Bí thư Huyện ủy Tuy Hòa 1.

​Năm 1966 - 1968: Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Huyện ủy Tuy Hòa 2, trực tiếp tham gia chỉ huy chiến dịch Mậu Thân 1968.

​Năm 1968 - 1973: Chính trị viên Tỉnh đội Phú Yên, sau đó giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức kiêm Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Phú Yên.

​Từ năm 1973 - 1975: Ông đảm nhiệm chức vụ Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên, Trưởng ban An ninh kiêm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh, đồng thời là Chính ủy Chỉ huy tiền phương chiến dịch giải phóng Phú Yên vào tháng 4/1975.

​Giai đoạn sau năm 1975:

​Khi hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa sáp nhập thành tỉnh Phú Khánh, ông giữ chức Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Khánh, Phó Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh phụ trách nông - lâm - thủy lợi, rồi làm Bí thư Huyện ủy Tuy Hòa.

Khi tỉnh Phú Yên được tái lập, ông tiếp tục giữ những cương vị lãnh đạo cao nhất của tỉnh, là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và là Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên trong nhiều năm liền của thời kỳ đổi mới.

2. Dấu ấn cá nhân

Đồng chí Nguyễn Duy Luân (bí danh Chín Cao), nguyên Thường vụ Tỉnh ủy, Chính trị viên Tỉnh đội Phú Yên, là nhà lãnh đạo chủ chốt trong cuộc Đồng khởi đầu tiên ở Nam Trung Bộ (tại xã Hòa Thịnh, huyện Tuy Hòa).

Giữa sự truy lùng gắt gao của địch, ông cùng các cán bộ (Lê Xuân Mai, Bùi Tân...) đã ngày đêm bám trụ địa bàn. Ông kiên trung xây dựng các chi bộ Đảng, bảo vệ lực lượng nòng cốt và lãnh đạo nhân dân nổi dậy, tạo tiếng vang lớn trong khu vực.

Trong đạn bom ác liệt, đồng chí Nguyễn Duy Luân luôn là người truyền lửa, cổ vũ tinh thần chiến đấu bằng các hoạt động văn hóa, cổ động. Những đóng góp của ông đã được ghi nhận và khen ngợi.

​Trong ký ức của người dân và đồng đội, ông Chín Cao được ví như một "cây đại thụ" của cách mạng Phú Yên. Ông nổi tiếng là một nhà lãnh đạo thấu lý đạt tình, sâu sát với quần chúng nhân dân, gắn bó mật thiết với đồng bào cả vùng Kinh lẫn vùng dân tộc thiểu số. Dù ở cương vị chỉ huy an ninh nghiêm cẩn hay vị trí Bí thư Tỉnh ủy, ông luôn giữ phong thái bình dị, quyết đoán nhưng giàu lòng vị tha.