Hòa Thượng Thạch Som – Bông Hoa Trong Lửa Đạn

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, tỉnh Trà Vinh (khi đó thuộc tỉnh Vĩnh Bình) là nơi diễn ra nhiều cuộc đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân, đặc biệt là đồng bào Khmer. Một trong những nhân chứng tiêu biểu là Hòa thượng Thạch Som, người có uy tín lớn trong cộng đồng Khmer tại huyện Cầu Kè. Vào khoảng giai đoạn 1961–1965, chính quyền Sài Gòn thực hiện chính sách lập “ấp chiến lược”. Người dân bị ép rời làng cũ, gom vào khu có hàng rào kẽm gai để dễ kiểm soát. Cuộc sống bị đảo lộn, ruộng vườn xa nhà, đi lại khó khăn, đời sống vô cùng cực khổ. Nhiều gia đình Khmer ở Trà Vinh mất đất sản xuất, thiếu ăn, lo sợ và bất bình. Thấy cảnh nhân dân lầm than, Hòa thượng Thạch Som đã đứng ra vận động bà con đoàn kết, phản đối chính sách áp bức. Ông khuyên mọi người giữ vững tinh thần, bảo vệ quyền sống và không khuất phục trước sự đàn áp. Vì ảnh hưởng lớn của ông đối với quần chúng, chính quyền lúc bấy giờ đã bắt giữ Hòa thượng Thạch Som nhằm dập tắt phong trào đấu tranh. Nhưng sự việc đó lại làm nhân dân càng phẫn nộ. Ngay sau khi ông bị bắt, hơn 1.000 đồng bào Khmer cùng chư tăng từ các chùa như Châu Điền, Tam Ngãi, Hòa Ân, Phong Phú đã cùng nhau kéo đến tỉnh lỵ Vĩnh Bình để yêu cầu trả tự do cho Hòa thượng Thạch Som. Đoàn người đi trong trật tự nhưng đầy quyết tâm. Họ mang theo niềm tin rằng công lý phải được bảo vệ. Trước sức ép mạnh mẽ của quần chúng, chính quyền buộc phải trả tự do cho ông. Đây là thắng lợi lớn về tinh thần, chứng minh rằng khi nhân dân đoàn kết thì không thế lực nào dễ dàng khuất phục được. Sau đó, phong trào tiếp tục lan rộng. Người dân nhiều nơi nổi dậy phá bỏ hàng rào ấp chiến lược, trở về làng cũ, giành lại ruộng đất và quyền sống của mình. Hòa thượng Thạch Som trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc Kinh – Khmer trong thời chiến. Câu chuyện của Hòa thượng Thạch Som cho thấy giữa bom đạn chiến tranh vẫn nở rộ những “bông hoa” dũng cảm và chính nghĩa. Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của Thời Hoa Lửa ở Trà Vinh.