HÒA THƯỢNG THÍCH HIỂN GIÁC – VỊ CAO TĂNG GẮN VỚI SỰ KIỆN GIẢI PHÓNG BẠC LIÊU NGÀY 30/4/1975

Từ người con đất Bến Tre đến vị cao tăng ở Bạc Liêu

Cố Hòa thượng Thích Hiển Giác, thế danh Nguyễn Văn Đằng, quê tại làng Tân Thủy, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre. Theo tư liệu tiểu sử do Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bạc Liêu cung cấp, Ngài xuất thân trong một gia đình có truyền thống kính tin Tam bảo. Từ nhỏ, Ngài đã được gia đình cho vào chùa học chữ, học thuốc Đông y và quy y với Hòa thượng Khánh Thông, được ban pháp danh Quảng Bình, pháp hiệu Hiển Giác.

Năm 1945, Ngài thọ Tam đàn cụ túc giới tại chùa Bửu Sơn, chính thức bước sâu hơn trên con đường tu học và hành đạo.

Sau thời gian học tập, giảng pháp tại các tỉnh Nam Bộ, Ngài đến Bạc Liêu và gắn bó với đời sống Phật giáo địa phương. Trong quá trình hành đạo, Ngài lần lượt đảm nhiệm việc trụ trì tại một số ngôi chùa, trong đó có chùa Phật Học, chùa Long Phước và chùa Vĩnh Đức.

Cuộc đời của Hòa thượng không chỉ gắn với việc hoằng dương Phật pháp, hướng dẫn Phật tử tu học, mà còn gắn với một giai đoạn lịch sử đầy biến động của đất nước.

Chùa Vĩnh Đức – nơi cửa thiền gắn với hoạt động cách mạng

Trong những năm chiến tranh, chùa Vĩnh Đức không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào Phật tử mà còn là địa điểm gắn với hoạt động cách mạng tại Bạc Liêu.

Theo tư liệu của Ban Văn hóa Phật giáo tỉnh Bạc Liêu được đăng lại trên trang Phật giáo Bạc Liêu, Hòa thượng Thích Hiển Giác tham gia hoạt động cách mạng từ trước, từng bị lộ và phải lánh nạn qua nhiều ngôi chùa ở miền Tây. Khi gắn bó với chùa Vĩnh Đức, Ngài tiếp tục liên hệ với tổ chức cách mạng, bí mật nuôi chứa cán bộ và làm đầu mối liên lạc với các cơ sở nội thành.

Những hoạt động ấy diễn ra trong hoàn cảnh hết sức khó khăn, khi chùa vẫn là nơi sinh hoạt tôn giáo công khai, còn các hoạt động hỗ trợ cách mạng phải được tiến hành bí mật.

Câu chuyện về Hòa thượng cho thấy trong những năm tháng chiến tranh, một số cơ sở tôn giáo không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của nhân dân mà còn trở thành nơi kết nối con người, gìn giữ cơ sở và hỗ trợ những hoạt động vì vận mệnh quê hương.

Cuối tháng 4/1975: Chùa Vĩnh Đức và bước ngoặt lịch sử của Bạc Liêu

Dấu ấn đặc biệt của Hòa thượng Thích Hiển Giác gắn với những ngày cuối tháng 4/1975.

Theo bài viết “Ngôi chùa đặc biệt” đăng trên Báo Quân đội nhân dân, chùa Vĩnh Đức là nơi xuất phát của phái đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Bạc Liêu trong quá trình vận động, đàm phán với chính quyền tỉnh lúc bấy giờ nhằm tiếp nhận chính quyền, hạn chế đổ máu.

Tư liệu của Phật giáo Bạc Liêu cũng ghi nhận Hòa thượng Thích Hiển Giác là thành viên trong đoàn Mặt trận tham gia những cuộc đàm phán này. Ngày 30/4/1975, chính quyền tại Bạc Liêu được tiếp quản trong bối cảnh cuộc chiến tranh đi đến hồi kết.

Đằng sau dấu mốc lịch sử ấy là những hoạt động vận động, liên lạc và thương lượng diễn ra trong thời điểm đặc biệt căng thẳng. Vai trò của Hòa thượng cần được nhìn nhận trong mối liên hệ giữa uy tín tôn giáo, sự vận động của giới Phật giáo yêu nước và nỗ lực hạn chế tổn thất cho người dân địa phương.

Đây cũng là điểm đáng chú ý trong câu chuyện về Ngài: tinh thần từ bi của người tu hành được thể hiện không chỉ trong đời sống tôn giáo, mà còn qua những nỗ lực hướng đến việc giảm thiểu mất mát giữa thời chiến.

Tiếp tục phụng sự sau ngày đất nước thống nhất

Sau năm 1975, Hòa thượng tiếp tục hoạt động trong đời sống Phật giáo và công tác xã hội tại địa phương. Theo tư liệu tiểu sử do Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bạc Liêu cung cấp, Ngài từng đảm nhiệm các chức vụ như Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Minh Hải, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Minh Hải và trụ trì chùa Vĩnh Đức.

Những cương vị ấy phản ánh sự gắn bó của Ngài với cả đời sống tôn giáo lẫn các hoạt động chung của cộng đồng trong giai đoạn sau chiến tranh.

Hòa thượng viên tịch vào ngày 24 tháng Giêng năm Nhâm Thân (1992), an nghỉ tại chùa Vĩnh Đức. Ngôi chùa tiếp tục là nơi lưu giữ ký ức về cuộc đời hành đạo và những đóng góp của Ngài.

Di sản còn lại

Ngày nay, khi nhắc đến chùa Vĩnh Đức, người ta không chỉ nhớ đến một cơ sở sinh hoạt Phật giáo lâu đời mà còn nhớ đến câu chuyện về những người đã gắn bó với ngôi chùa trong những năm tháng chiến tranh.

Cuộc đời Hòa thượng Thích Hiển Giác là một lát cắt đáng chú ý trong lịch sử Bạc Liêu: một vị cao tăng vừa chăm lo việc đạo, vừa tham gia những hoạt động gắn với vận mệnh quê hương trong thời khắc lịch sử.

Tìm hiểu về Ngài cũng là dịp để nhìn lại vai trò của một bộ phận tăng ni, Phật tử trong lịch sử địa phương; đồng thời hiểu thêm rằng di sản của một ngôi chùa không chỉ nằm ở kiến trúc hay nghi lễ, mà còn nằm trong ký ức cộng đồng và những việc làm của con người từng gắn bó với nơi ấy.

Cố Hòa thượng Thích Hiển Giác đã viên tịch, nhưng câu chuyện về Ngài và chùa Vĩnh Đức vẫn là một phần đáng được gìn giữ, kiểm chứng và kể lại cho các thế hệ sau.