Hoàng Cầm: Người anh hùng nuôi quân và huyền thoại "Bếp không khói" (1916 - 1996)

Trong lịch sử chiến tranh thế giới, hiếm có một người lính cấp dưỡng nào lại được nhắc đến nhiều và có tầm ảnh hưởng lớn lao như Anh hùng Hoàng Cầm. Quê ở Nam Định, ông gia nhập quân đội và được phân công làm chiến sĩ nuôi quân (cấp dưỡng) thuộc Đại đoàn 308. Công việc của ông tưởng chừng thầm lặng ở tuyến sau, nhưng lại trực tiếp giải quyết một bài toán sống còn của quân đội ta: làm sao nấu ăn cho bộ đội mà không bị máy bay địch phát hiện.

Trong chiến dịch Hòa Bình (1951) và đặc biệt là chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), quân Pháp thường xuyên cho máy bay trinh sát lượn lờ. Chỉ cần một cột khói mỏng bốc lên từ rừng, bom pháo của địch sẽ lập tức dội xuống, gây thương vong lớn cho bộ đội và phá hủy doanh trại. Nỗi trăn trở phải bảo vệ sinh mạng đồng đội đã hối thúc Hoàng Cầm sáng tạo. Sau nhiều đêm mày mò, ông đã thiết kế thành công một loại bếp dã chiến khoét sâu vào sườn đồi hoặc nền đất.

Bếp được đào với những hệ thống rãnh dẫn khói uốn lượn như rễ cây, bên trên phủ cành lá và đất ẩm. Khi đun nấu, khói không bay bốc thẳng lên trời mà tản ra theo các rãnh, đi là là sát mặt đất, quyện vào sương mù của núi rừng và tan biến hoàn toàn. Phát minh vĩ đại này được mang tên "Bếp Hoàng Cầm". Nhờ chiếc bếp này, hàng vạn bộ đội ta có cơm dẻo, canh nóng để ăn no đánh thắng mà vẫn đảm bảo bí mật tuyệt đối cho trận địa. "Bếp Hoàng Cầm" đã trở thành một di sản vô giá của nghệ thuật chiến tranh nhân dân, đồng hành cùng quân đội ta đi qua cả hai cuộc kháng chiến và được vinh danh trong lịch sử hậu cần quân sự thế giới.