HOÀNG CÔNG BÊ Những người đi trong những năm tháng không bình yên

HOÀNG CÔNG BÊ

Những người đi trong những năm tháng không bình yên

Có những thế hệ lớn lên mà tuổi thơ của họ không có nhiều điều để lựa chọn.

Sinh ra giữa những năm đất nước còn nhiều biến động, họ lớn lên cùng tiếng còi báo động, cùng những câu chuyện về chiến tranh, cùng hình ảnh những người thân, người làng lần lượt khoác áo lên đường.

Hoàng Công Bê sinh năm 1934, quê xã Tiên Trang, Thanh Hóa.

Ông thuộc về một thế hệ như thế.

Trong danh sách lưu lại, thời điểm nhập ngũ của ông được ghi là ĐQDK, địa bàn hoạt động là xã Quảng Thạch.

Chỉ một vài dòng ngắn ngủi.

Nhưng phía sau những dòng chữ ấy là cả một thời đại.

Ngày ấy, làng quê chưa có những con đường rộng như hôm nay.

Những mái nhà thấp nằm nép bên những cánh đồng.

Cuộc sống của người dân gắn với ruộng đồng, với mùa màng, với những buổi sớm tinh mơ đã nghe tiếng người gọi nhau đi làm.

Người nông dân vốn chỉ mong trời yên, mưa thuận, mùa màng tốt tươi.

Nhưng chiến tranh không cho người ta được sống một cuộc đời hoàn toàn bình thường.

Mỗi gia đình đều có thể có một người đi.

Có khi là người cha.

Có khi là người anh.

Có khi là người con trai vừa đến tuổi trưởng thành.

Và Hoàng Công Bê cũng bước vào những năm tháng ấy.

Có lẽ ông đã từng giống biết bao người thanh niên cùng thời: có một mái nhà để nhớ, một gia đình để thương và một quê hương không muốn rời xa.

Nhưng khi quê hương cần, người ta đi.

Không phải vì không sợ.

Mà bởi có những điều lớn hơn nỗi sợ của riêng mình.

Quảng Thạch trở thành một phần trong ký ức của ông.

Địa bàn ấy được ghi lại trong hồ sơ bằng một dòng ngắn.

Nhưng với người từng sống trong những năm tháng chiến tranh, một địa danh không bao giờ chỉ là một địa danh.

Nó có tiếng bước chân.

Có những gương mặt.

Có những ngày mưa.

Có những đêm dài.

Có những người đồng đội từng ngồi cạnh nhau trong một góc nhỏ, chia nhau câu chuyện về quê hương.

Có người quê Thanh Hóa.

Có người từ một miền quê khác.

Mỗi người mang theo một quê hương riêng, nhưng khi cùng đứng dưới một nhiệm vụ, họ trở thành những người cùng một hàng ngũ.

Thời gian đi qua.

Những người trẻ ngày ấy dần trở thành những người già.

Những mái tóc đen ngày nào chuyển thành màu bạc.

Những con đường từng in dấu chân người lính nay có thể đã thay đổi.

Nhưng ký ức thì không dễ mất đi.

Có những buổi chiều, chỉ cần nghe một bài hát cũ, nhìn một chiếc ba lô hay bắt gặp một người mặc quân phục đi ngang qua, ký ức bỗng trở lại.

Rất gần.

Như thể ngày hôm qua vẫn còn.

Người ta thường nghĩ những người lính sau khi trở về sẽ kể rất nhiều chuyện.

Nhưng đôi khi điều ngược lại mới đúng.

Họ kể rất ít.

Một câu chuyện chiến tranh có thể bắt đầu bằng:

“Ngày ấy…”

Rồi dừng lại.

Bởi có những điều không dễ nói thành lời.

Có những người đồng đội mà tên tuổi vẫn nằm trong ký ức.

Có những khuôn mặt dù đã nhiều năm trôi qua vẫn không thể quên.

Có những chuyện nếu kể lại, người nghe có thể chỉ mất vài phút để nghe, nhưng người kể đã phải mang nó trong lòng suốt cả cuộc đời.

Hoàng Công Bê thuộc về thế hệ ấy.

Một thế hệ không quen nói về mình.

Họ thường cho rằng những gì mình làm là trách nhiệm của một người dân đối với đất nước.

Chẳng có gì để kể.

Chẳng có gì phải tự hào quá mức.

Nhưng chính sự giản dị ấy lại khiến những câu chuyện của họ trở nên đáng quý.

Bởi lịch sử không chỉ được làm nên bởi những cái tên xuất hiện trong sách.

Lịch sử còn được làm nên bởi những người bình dị.

Những người đi.

Những người chờ.

Những người chịu đựng.

Những người trở về.

Và những người lặng lẽ sống phần đời còn lại sau chiến tranh.

Ngày hôm nay, nếu đứng trên quê hương Tiên Trang nhìn những cánh đồng bình yên, thật khó hình dung những năm tháng mà thế hệ của Hoàng Công Bê đã từng đi qua.

Những đứa trẻ sinh ra trong hòa bình có thể lớn lên mà không hiểu vì sao ông bà mình luôn trân trọng từng bữa cơm, từng mái nhà, từng ngày bình yên.

Nhưng người lính hiểu.

Bởi họ đã từng biết thế nào là xa nhà.

Biết thế nào là chờ đợi.

Biết thế nào là một ngày bình thường cũng trở thành điều đáng mong ước.

Có lẽ đó là điều lớn nhất mà một thế hệ cựu chiến binh để lại cho con cháu:

Không phải những câu chuyện về chiến tranh, mà là bài học về giá trị của hòa bình.