Hoàng Đăng Vinh – Người bắt sống tướng De Castries trong Chiến dịch Điện Biên Phủ

Hoàng Đăng Vinh sinh năm 1935 tại tỉnh Hưng Yên trong một gia đình đông con. Tuổi thơ của ông gắn liền với những năm tháng đói nghèo, đặc biệt là nạn đói năm 1945. Hình ảnh người mẹ mặc áo vá, đi vay từng đồng tiền để mua cám nấu cháo nuôi các con đã trở thành ký ức không bao giờ phai trong cuộc đời ông.

Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, chứng kiến cảnh nhân dân bị đàn áp và tra tấn tại quê hương, Hoàng Đăng Vinh đã quyết định nhập ngũ khi chưa tròn 17 tuổi, mang theo khát vọng giành lại độc lập cho đất nước.

Năm 1952, ông gia nhập Đại đoàn 312. Từ một người nông dân, ông trở thành người lính, được rèn luyện về quân sự, học chữ và tham gia nhiều trận chiến ác liệt. Cuối năm 1953, đơn vị của ông hành quân lên Điện Biên Phủ, trực tiếp tham gia các trận đánh tại Him Lam, các cứ điểm D, E, C2 và đặc biệt là trận A1.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, vào lúc 17 giờ, dưới sự chỉ huy của Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật, Hoàng Đăng Vinh cùng bốn chiến sĩ tiến vào hầm chỉ huy của quân Pháp.

Khi lệnh đầu hàng được đưa ra, nhiều sĩ quan Pháp hoảng loạn, buông súng và giơ tay đầu hàng. Riêng tướng De Castries vẫn ngồi tại chỗ. Hoàng Đăng Vinh tiến thẳng đến trước mặt viên tướng chỉ huy, tay luôn đặt sẵn vào cò súng. Khi De Castries đứng dậy và đưa tay ra như muốn bắt tay, ông không đáp lại mà dứt khoát chĩa súng và ra lệnh:

"Giơ tay lên!"

Khoảnh khắc ấy đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của Chiến thắng Điện Biên Phủ, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của tập đoàn cứ điểm Điện Biên.

Chỉ hơn một tuần sau chiến thắng, khi mới 19 tuổi, Hoàng Đăng Vinh được chọn vào đoàn đại biểu chiến sĩ Điện Biên ra gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong buổi gặp ngày 19 tháng 5 năm 1954, ông vinh dự được Bác Hồ trực tiếp gắn huy hiệu.

Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông tiếp tục tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước, cùng đơn vị hoàn thành nhiệm vụ tại Quảng Bình – Vĩnh Linh (1967–1969), Cánh đồng Chum (1971–1972) và Chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không" tháng 12 năm 1972.

Sau chiến tranh, Hoàng Đăng Vinh trở về sinh sống tại thành phố Bắc Ninh. Năm 1990, ông nghỉ hưu với quân hàm Đại tá. Từ năm 1991 đến năm 2007, ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị Bí thư Chi bộ khu phố, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố Bắc Ninh.

Ngày 10 tháng 8 năm 2015, Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những chiến công và cống hiến to lớn của ông trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Sau 39 năm quân ngũ, dù ở bất kỳ cương vị nào, Hoàng Đăng Vinh luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Trong cuộc sống đời thường, ông vẫn giữ lối sống giản dị, tích cực tham gia các buổi giao lưu truyền thống, mang theo những kỷ vật của Chiến dịch Điện Biên Phủ để giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước và truyền thống cách mạng.

Năm 2019, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Đăng Vinh từ trần tại nhà riêng, hưởng thọ 84 tuổi.

Hình ảnh người chiến sĩ trẻ năm nào hiên ngang bước vào hầm chỉ huy, buộc tướng De Castries đầu hàng đã trở thành biểu tượng của ý chí, lòng dũng cảm và tinh thần quyết chiến, quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam trong Chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử.