Hoàng Đế Lê Đại Hành: Ngọn Cờ Uy Vũ Đánh Tống Bằng Chiêm Và Đặt Nền Móng Thịnh Vượng Cho Đại Cồ Việt
Dựa trên các bộ chính sử kinh điển như Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục, bài viết khắc họa thân thế và nghiệp lớn của Hoàng đế Lê Đại Hành (Lê Hoàn). Từ một vị Thập đạo Tướng quân gánh vác vận mệnh dân tộc lúc ngàn cân treo sợi tóc, ông đã lên ngôi chính thống, đánh tan quân Tống xâm lược, dẹp yên phương Nam, đồng thời mở ra thời kỳ ngoại giao tự chủ và khởi xướng Lễ Tịch điền khuyến nông độc đáo trong lịch sử Việt Nam.
1. Thập đạo Tướng quân và chiếc áo gấm khoác lên vai giữa giờ biến cố
Lê Hoàn (941 – 1005), quê ở Ái Châu (nay thuộc Thanh Hóa, có sử liệu ghi sinh tại Hà Nam), từ nhỏ đã mồ côi cả cha lẫn mẹ nhưng sớm bộc lộ chí khí tài trí hơn người. Dưới thời Đinh Tiên Hoàng, nhờ tài năng quân sự kiệt xuất và lòng trung thành, ông được tin cậy giao chức Thập đạo Tướng quân – vị tướng chỉ huy cao nhất của quân đội Đại Cồ Việt.
Năm 979, biến cố lớn xảy ra khi Đinh Tiên Hoàng và Nam Cựu Vương Đinh Liễn bị ám hại. Vua nối ngôi Đinh Toàn mới 6 tuổi. Nhân cơ hội triều đình nhà Đinh chao đảo, nhà Tống ở phương Bắc lập tức rục rịch chuẩn bị lực lượng áp sát biên giới nhằm thôn tính Đại Cồ Việt; ở phương Nam, Champa cũng chực chờ gây hấn.
Trước nguy cơ tồn vong của đất nước, Thái hậu Dương Vân Nga cùng các đại thần, tướng sĩ đã đồng lòng tôn Lê Hoàn lên làm vua. Chiếc áo gấm hoàng bào được khoác lên vai Thập đạo Tướng quân như một sứ mệnh lịch sử trao gửi: Lê Hoàn chính thức lên ngôi Hoàng đế năm 980 (Lê Đại Hành), mở ra triều đại Tiền Lê.
2. Đại phá quân Tống (981): Khúc tráng ca sông Bạch Đằng và Tây Kết
Ngay sau khi đăng quang, Lê Đại Hành vừa chỉnh đốn nội trị, vừa trực tiếp chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống do các tướng Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng dẫn đầu vào đầu năm 981.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Nắm chắc địa hình và thời cơ, Lê Đại Hành tái hiện chiến thuật cắm cọc nhọn trên sông Bạch Đằng của Ngô Quyền năm 938 để chặn đứng thủy quân Tống. Trên bộ, ông bố trí lực lượng phục kích kiên cường tại các vùng núi hiểm trở Lạng Sơn, Chi Lăng và Lục Đầu Giang.
Tháng 4 năm 981, trận quyết chiến chiến lược diễn ra trên sông Bạch Đằng và vùng Tây Kết. Vua Lê Đại Hành giả vờ xin hàng để dụ quân Tống tiến sâu, sau đó bất ngờ phản công dồn dập. Tướng giặc Hầu Nhân Bảo bị chém tại trận, Tôn Toàn Hưng tháo chạy thục mạng, quân Tống đại bại hoàn toàn. Chiến thắng oanh liệt này đã bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền của Đại Cồ Việt, khiến nhà Tống từ đó phải kính nể và công nhận nền tự chủ của phương Nam.
3. Dẹp yên phương Nam, giữ vững bờ cõi
Không chỉ chặn đứng hiểm họa phương Bắc, Lê Đại Hành còn thể hiện uy vũ trong việc giữ gìn an ninh biên giới phía Nam. Năm 982, trước hành vi quấy nhiễu và bắt giữ sứ thần Đại Cồ Việt của vua Champa, Lê Đại Hành tự mình thân chinh tiến quân về phương Nam, đánh tan quân địch, ổn định cõi biên và mở rộng uy thế cho quốc gia.
Những chiến công "Đánh Tống, bình Chiêm" liên tiếp đã củng cố nền độc lập dân tộc toàn diện, biến Đại Cồ Việt thành một quốc gia hùng mạnh khiến các đế chế lân bang phải kiêng nể.
4. Ngoại giao bản lĩnh và di sản "Khuyến nông" bền vững
Trên mặt trận ngoại giao, Lê Đại Hành nổi tiếng là vị vua kiên cường, giữ vững quốc thể. Khi tiếp các sứ thần nhà Tống (như Lý Giác), ông dùng trí tuệ và sự tự tin để đáp trả, không chịu quỳ lạy chiếu thư của vua Tống, khẳng định thế đứng bình đẳng của Đại Cồ Việt.
Không chỉ giỏi võ công, ông còn rất chú trọng phát triển kinh tế dân sinh. Đầu năm Đinh Hợi (987), Lê Đại Hành về vùng Đội Sơn (nay thuộc Hà Nam) trực tiếp cày những đường cày đầu tiên trong Lễ Tịch điền. Đây là cột mốc lịch sử khởi đầu cho mỹ tục khuyến nông truyền thống của các triều đại phong kiến Việt Nam, gửi đi thông điệp: Coi trọng nông nghiệp là nền tảng của sự ấm no và thái bình.
