Hoàng đế Trần Nhân Tông – Khí phách Đông A, chiến công hiển hách và biểu tượng trí tuệ, ngộ đạo của dân tộc
Tưởng nhớ cuộc đời vĩ đại, tài thao lược xuất chúng cùng tấm lòng từ bi bác ái của Vua Trần Nhân Tông – vị vua anh minh lãnh đạo hai cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông thắng lợi và vị Tổ khai sáng Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc Việt.
Hoàng đế Trần Nhân Tông (tên thật là Trần Khâm) sinh ngày 7 tháng 12 năm 1258 tại kinh thành Thăng Long. Ông là con trưởng của vua Trần Thánh Tông và Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng hậu. Sinh ra trong thời kỳ hưng thịnh của vương triều nhà Trần, ông sớm bộc lộ tư chất thông minh, hiếu học, tinh thông cả kinh thư, võ nghệ lẫn đạo Phật. Năm 1278, khi tròn 20 tuổi, ông chính thức lên ngôi hoàng đế, trở thành vị vua thứ ba của triều Trần.
Lên ngôi trong cảnh đất nước đang phải đối mặt với nguy cơ xâm lược khốc liệt từ đế quốc Mông - Nguyên hùng mạnh bậc nhất thế giới bấy giờ, vua Trần Nhân Tông đã thể hiện bản lĩnh của một vị nguyên thủ kiệt xuất. Ông cùng vua cha và Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo quy tụ lòng dân, triệu tập Hội nghị Diên Hồng – biểu tượng tuyệt đẹp của tinh thần dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Dưới sự lãnh đạo anh minh, quyết đoán của ông, quân dân Đại Việt đã đánh bại hoàn toàn hai cuộc xâm lược quy mô lớn của quân Nguyên Mông vào các năm 1285 và 1287–1288, lập nên những chiến công hiển hách trên sông Bạch Đằng, Hàm Tử, Chương Dương, Vạn Kiếp, giữ vững độc lập, chủ quyền dân tộc.
Không chỉ là một nhà quân sự, nhà chính trị kiệt xuất, vua Trần Nhân Tông còn là một nhà ngoại giao mềm dẻo nhưng kiên quyết, giúp Đại Việt phục hồi nhanh chóng sau chiến tranh và mở rộng bờ cõi về phía Nam thông qua mối quan hệ hòa hiếu, nhân nghĩa.
Năm 1293, sau khi nhường ngôi cho con là vua Trần Anh Tông để làm Thái thượng hoàng, đến năm 1299, ông chính thức từ bỏ nhung lụa cung đình, lên núi Yên Tử (Quảng Ninh) xuất gia tu hành, lấy đạo hiệu là Điều Ngự Nhập Thế / Trúc Lâm Đại Sĩ. Tại đây, ông đã sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử – dòng thiền mang đậm bản sắc văn hóa và tinh thần nhập thế của dân tộc Việt Nam, đề cao việc gắn kết đạo pháp với đời sống và lòng yêu nước.
Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông viên tịch vào cuối năm 1308 tại đỉnh Ngọa Vân (núi Yên Tử), thọ 50 tuổi. Cuộc đời ông là sự kết hợp hoàn hảo giữa một vị vua anh minh, một nhà quân sự lỗi lạc, một thi sĩ tài hoa và một vị Thiền sư đắc đạo. Sự nghiệp và tư tưởng của Phật hoàng Trần Nhân Tông mãi mãi là niềm tự hào thiêng liêng, là di sản văn hóa - tinh thần trường tồn cùng dân tộc Việt Nam.
