Hoàng Diệu – Khí Tiết Thà Chết Không Bán Thành
Vũ Thị Bích Việt
Hoàng Diệu (1829 – 1882) quê ở tỉnh Quảng Nam. Ông là một quan lại chính trực, nhà yêu nước kiệt xuất, người đã dùng cái chết của mình để giữ trọn khí tiết khi không bảo vệ được Thành Hà Nội trước sự xâm lược của thực dân Pháp.
Năm 1880, Hoàng Diệu được bổ nhiệm làm Tổng đốc Hà Ninh (quản lý Hà Nội và Ninh Bình). Nhận thấy dã tâm xâm lược của Pháp, ông đã tích cực gia cố thành lũy, chuẩn bị lương thảo và đắp các pháo đài phòng thủ.
Ngày 25/4/1882, tướng Pháp Rivière gửi hỏa tốc tối hậu thư bắt ông phải nộp thành. Không đợi hết hạn, quân Pháp đã xả pháo tấn công dữ dội. Hoàng Diệu đã trực tiếp lên thân thành chỉ huy quân sĩ bắn trả quyết liệt. Tuy nhiên, do hỏa lực giặc quá mạnh và sự phản bội của một số tay sai, kho thuốc súng bị nổ, Thành Hà Nội thất thủ.
Biết không thể cứu chuyển tình thế, Hoàng Diệu đã vào Võ Miếu viết bản Di sớ gửi vua Tự Đức tỏ lòng trung thành, rồi đến quấn khăn lên cây đốm ở Võ Miếu tự thuẫn tiết. Sự hy sinh cao cả của Hoàng Diệu đã khắc sâu vào lòng người dân Hà Nội và cả nước niềm tiếc thương và lòng kính trọng vô hạn.
