Hoàng Diệu - Người quyết tử để giữ thành Hà Nội

Hoàng Diệu (tự là Quang Viễn, hiệu Tĩnh Trai) sinh năm 1829 trong một gia đình nho học phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam).

Hoàng Diệu sinh ra trong một gia đình nghèo, cha mất sớm, mẹ tần tảo nuôi các con ăn học. Nhờ chăm chỉ và thông minh, ông sớm nổi tiếng về văn thơ, đỗ Cử nhân năm 1848 và Phó bảng năm 1853. Trải qua khoảng 30 năm làm quan, Hoàng Diệu luôn giữ mình liêm khiết, cương trực, gần dân và hết lòng vì dân.

Trong thời gian làm quan, ông đã có nhiều việc làm thiết thực giúp dân, đặc biệt trong thiên tai, đồng thời nghiêm trị cường hào, quan lại tham nhũng và ban hành “Lệnh cấm trừ tệ” để bảo vệ nhân dân.

Khi giữ chức Tổng đốc Hà Ninh, nhận thấy thực dân Pháp có âm mưu đánh chiếm Hà Nội, Hoàng Diệu chủ động tu sửa thành, xây dựng phòng tuyến, tuyển quân và chuẩn bị chống giặc, dù không được triều đình ủng hộ đầy đủ.

Ngày 25/4/1882, quân Pháp tấn công thành Hà Nội. Hoàng Diệu dù đang ốm vẫn trực tiếp chỉ huy quân dân chiến đấu quyết liệt. Trước tình thế thành thất thủ và không thể cứu vãn, ông viết di biểu gửi vua Tự Đức, sau đó vào Võ Miếu tuẫn tiết, quyết không chịu khuất phục trước quân xâm lược.

Sự hy sinh của Hoàng Diệu thể hiện lòng yêu nước, khí tiết và tinh thần trung thành với đất nước. Ông trở thành biểu tượng của người quan thanh liêm, vị tướng anh dũng và người con trung nghĩa của dân tộc Việt Nam.