HOÀNG DIỆU – NGƯỜI TUẪN TIẾT GIỮ THÀNH HÀ NỘI “Thành còn thì còn tất cả, thành mất thì ta chết theo thành”.

Giữa những trang sử hào hùng mà đau thương của dân tộc Việt Nam cuối thế kỷ XIX, có một con người đã để lại hình ảnh bất khuất khiến hậu thế mãi kính phục. Đó là Tổng đốc Hoàng Diệu – người đã dành trọn cuộc đời cho đất nước và chọn cái chết để giữ gìn khí tiết khi thành Hà Nội rơi vào tay thực dân Pháp.

Hoàng Diệu sinh năm 1829, quê ở Xuân Đài, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam. Ông nổi tiếng là người cương trực, thanh liêm, có tài trị nước và đặc biệt có lòng yêu nước sâu sắc.

Năm 1882, thực dân Pháp một lần nữa đưa quân ra đánh chiếm Hà Nội. Khi ấy, Hoàng Diệu đang giữ chức Tổng đốc Hà Nội. Trước tình thế hiểm nghèo, ông hiểu rõ quân Pháp có vũ khí hiện đại, lực lượng mạnh hơn rất nhiều, trong khi quân triều đình và nhân dân trong thành có những hạn chế lớn về trang bị.

Nhưng ông không vì thế mà khuất phục.

Khi quân Pháp nổ súng tấn công thành Hà Nội, Hoàng Diệu trực tiếp chỉ huy quân sĩ chống trả. Ông cùng quân dân trong thành chiến đấu quyết liệt, cố gắng giữ từng vị trí phòng thủ. Trước sức mạnh vượt trội của đối phương, tình thế ngày càng trở nên tuyệt vọng.

Cuối cùng, thành Hà Nội thất thủ.

Đối với Hoàng Diệu, đó không chỉ là sự mất mát của một thành trì. Đó là nỗi đau của một người đứng đầu đã không thể hoàn thành trách nhiệm bảo vệ mảnh đất được giao phó.

Sau khi thành mất, ông không chấp nhận sống trong cảnh đầu hàng hay chịu khuất phục. Ông tìm đến miếu Võ Côn, để lại lời trăng trối và chọn cái chết để bảo toàn danh tiết.

Tương truyền, trên vạt áo của ông còn có những dòng chữ được viết bằng máu, thể hiện nỗi đau đớn vì không giữ được thành và tấm lòng son sắt với đất nước, với vua và với nhân dân.

Hoàng Diệu đã ra đi, nhưng câu chuyện về ông không kết thúc ở đó.

Nó trở thành một lời nhắc nhở đối với các thế hệ sau rằng: lòng trung thành với Tổ quốc không chỉ được thể hiện bằng lời nói, mà còn bằng trách nhiệm, lòng dũng cảm và sự kiên định trước những thời khắc thử thách nhất.

Ngày nay, khi đứng trước những di tích gắn với Hoàng Diệu ở Hà Nội, chúng ta không chỉ nhớ đến một vị Tổng đốc của triều Nguyễn. Chúng ta nhớ đến một con người đã lựa chọn giữ gìn khí tiết của người làm tướng, đặt danh dự và trách nhiệm với non sông lên trên sự sống của bản thân.

Hoàng Diệu đã không giữ được thành Hà Nội.

Nhưng ông đã giữ được một điều mà quân xâm lược không thể lấy đi:

Đó là khí tiết của một người Việt Nam trước vận mệnh của đất nước.

Và hơn một thế kỷ đã trôi qua, tên tuổi Hoàng Diệu vẫn còn được nhắc nhớ như một biểu tượng của lòng yêu nước, sự trung nghĩa và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam.

Thành có thể mất, nhưng khí tiết không mất.
Một con người có thể ra đi, nhưng tinh thần yêu nước thì còn mãi với non sông.