Hoàng Diệu và lòng trung thành với thành cổ Hà Nội

Năm 1882, khi quân Pháp nã pháo tấn công thành Hà Nội, Tổng đốc Hoàng Diệu đã trực tiếp lên mặt thành chỉ huy quân sĩ chiến đấu đến cùng. Khi thành vỡ, biết không thể xoay chuyển cục diện, ông đã viết tờ di biểu gửi vua Tự Đức bằng máu, bày tỏ lòng hối lỗi vì không giữ được thành, rồi lặng lẽ đi vào vườn võ miếu, dùng dải lụa treo cổ tự vẫn để giữ trọn khí tiết của một vị quan đầu triều. Cái chết của ông đã làm xúc động cả nhân dân Hà Nội thời bấy giờ, họ đã lập bàn thờ và ca ngợi ông là vị thần bảo hộ cho mảnh đất Thăng Long ngàn năm văn hiến.