. Hoàng Diệu và trận chiến bảo vệ thành Hà Nộ
Năm 1882, thực dân Pháp dưới sự chỉ huy của Tên đại tá Henri Rivière đưa quân ra Bắc Kỳ, chuẩn bị đánh chiếm thành Hà Nội. Mặc dù triều đình nhà Nguyễn lúc bấy giờ mang tư tưởng hòa hoãn, Tổng đốc Hà Ninh (Hà Nội - Bắc Ninh) là Hoàng Diệu vẫn quyết tâm chuẩn bị lực lượng phòng thủ, củng cố thành quách và huy động quân dân sẵn sàng chiến đấu.
Sáng ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp gửi quốc thư đòi giải pháo, nộp thành rồi nổ súng tiến công trước khi hết hạn định. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Hoàng Diệu, quân ta chiến đấu vô cùng quả cảm trên các cửa thành, đẩy lùi nhiều đợt tấn công của địch. Tuy nhiên, do hỏa lực của Pháp quá mạnh cùng với việc kho thuốc súng trong thành bị kẻ gian đốt cháy gây hoảng loạn, thành Hà Nội nhanh chóng thất thủ. Biết không thể giữ nổi thành và từ chối lời dụ dỗ hàng phục, Hoàng Diệu đã vào Vũ Miếu viết tờ di thư gửi về cho vua Tự Đức, bày tỏ sự tiếc nuối vì không tròn nghĩa vụ giữ đất. Sau đó, ông dùng dải khăn khăn đóng treo cổ tuẫn tiết dưới cây cừ ở Võ Miếu để giữ trọn khí tiết của một trung thần, trở thành biểu tượng bất khuất của lòng yêu nước.
