Hoàng Diệu – Vị quan giữ thành Hà Nội
Nguyễn Hiền Anh
Hoàng Diệu – Vị quan giữ thành Hà Nội
Hoàng Diệu (1829–1882) là một vị quan nổi tiếng của triều Nguyễn, được nhân dân biết đến bởi lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm trong việc bảo vệ thành Hà Nội. Ông quê ở làng Xuân Đài, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam, nay thuộc thành phố Đà Nẵng.
Hoàng Diệu nổi tiếng là người thanh liêm, cương trực và có năng lực. Năm 1880, ông được triều Nguyễn cử làm Tổng đốc Hà Nội. Trong thời gian giữ chức, ông chú trọng xây dựng thành lũy, củng cố lực lượng và chuẩn bị đối phó với nguy cơ thực dân Pháp tiếp tục mở rộng xâm lược.
Ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp do Henri Rivière chỉ huy tiến đánh thành Hà Nội. Quân triều Nguyễn chiến đấu chống trả nhưng lực lượng và vũ khí có nhiều hạn chế. Trước tình thế không thể giữ được thành, Hoàng Diệu vẫn cố gắng tổ chức chống trả và không chịu đầu hàng.
Sau khi thành Hà Nội thất thủ, Hoàng Diệu vào hành cung, viết thư gửi vua Tự Đức để trình bày sự việc. Sau đó, ông dùng khăn lụa tuẫn tiết tại Võ Miếu trong thành Hà Nội. Ông hy sinh ngày 25 tháng 4 năm 1882.
Hoàng Diệu được hậu thế kính trọng bởi lòng trung thành, tinh thần trách nhiệm và ý chí không khuất phục trước quân xâm lược. Ông cùng Nguyễn Tri Phương được xem là những biểu tượng tiêu biểu của tinh thần bảo vệ thành Hà Nội trong cuộc chiến chống thực dân Pháp thế kỷ XIX.



