Hoàng Diệu - Vị Tổng Đốc Quyết Tử Giữ Thành Hà Nội

Hoàng Diệu (tên thật là Hoàng Kim Tích ) sinh năm 1829 tại làng Xuân Đài, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình khoa bảng. Ông là người thông minh, học rộng, từng đỗ cử nhân và giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình nhà Nguyễn. Năm 1880, ông được bổ nhiệm làm Tổng đốc Hà Ninh (bao gồm Hà Nội và các tỉnh lân cận), gánh vác trọng trách bảo vệ Bắc Kỳ trước họa xâm lăng .Khi quân Pháp dưới sự chỉ huy của Henri Rivière tấn công Hà Nội vào tháng 4 năm 1882, Hoàng Diệu đã kiên cường chỉ đạo quân dân chiến đấu. Mặc dù triều đình Huế chủ trương hòa hoãn, nhưng Hoàng Diệu vẫn quyết tâm giữ thành. Ông đã huy động mọi nguồn lực, tổ chức phòng thủ chặt chẽ, động viên binh sĩ và nhân dân cùng nhau chống giặc. Ông viết di biểu gửi về triều đình, khẳng định quyết tâm "thà chết vinh còn hơn sống nhục", xin được tử chiến để bảo vệ thành .Trong trận chiến ác liệt ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp với vũ khí hiện đại và hỏa lực mạnh đã tấn công dữ dội. Mặc dù quân ta chiến đấu anh dũng, nhưng do lực lượng chênh lệch và sự thiếu quyết đoán từ triều đình, thành Hà Nội cuối cùng đã thất thủ. Để giữ trọn khí tiết của một vị quan trung thần, Hoàng Diệu đã thắt cổ tuẫn tiết tại Võ Miếu, gần Cửa Bắc thành Hà Nội. Ông hy sinh khi mới 54 tuổi, để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước, sự tận trung với dân, với nước.Hoàng Diệu mãi mãi được ghi nhớ là một vị anh hùng dân tộc, một Tổng đốc trung liệt đã hy sinh thân mình để bảo vệ thành Hà Nội. Tên tuổi của ông là biểu tượng của khí phách anh hùng, ý chí bất khuất và lòng yêu nước nồng nàn của dân tộc Việt Nam trong những thời khắc khó khăn nhất. Sự hy sinh của ông đã góp phần thức tỉnh tinh thần dân tộc, khơi dậy ý chí đấu tranh giành độc lập cho các thế hệ sau này.