Hoàng Diệu - Vị tổng đốc tuẫn tiết vì thành Hà Nội thất thủ
Vị quan thanh liêm, dũng cảm chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để bảo vệ thành Hà Nội trước sự tấn công của thực dân Pháp, chọn cái chết tuẫn tiết để giữ trọn danh dự của một người trung thần.
Hoàng Diệu sinh ra tại Quảng Nam, vốn nổi tiếng là một vị quan thanh liêm, chính trực, hết lòng vì nước vì dân. Năm 1879, ông được triều đình nhà Nguyễn cử ra làm Tổng đốc Hà Ninh (Hà Nội - Ninh Bình).
Năm 1882, viện cớ nhà Nguyễn vi phạm hiệp ước, đại tá thực dân Pháp Henri Rivière mang quân bất ngờ tấn công thành Hà Nội. Dù lực lượng chênh lệch lớn, triều đình Huế lại chủ trương hòa hoãn, nhưng với lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần trách nhiệm cao cả, Tổng đốc Hoàng Diệu đã hạ quyết tâm tử thủ đến cùng để bảo vệ thành trì. Ông trực tiếp đôn đốc binh sĩ gia cố thành lũy, phân phối đạn dược và đứng trên mặt thành chỉ huy chiến đấu kiên cường, đẩy lùi nhiều đợt tấn công dữ dội của địch.
Tuy nhiên, do hỏa lực của Pháp quá mạnh lại thêm sự phản ứng chậm chạp của triều đình, sáng ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp dùng thuốc nổ phá tung cửa thành, ồ ạt tràn vào. Thấy cơ hội giữ thành không còn, để không rơi vào tay giặc và giữ trọn khí tiết của một người làm quan tận trung, Hoàng Diệu đã chạy ra khu vực miếu Võ Cố Lĩnh (nay thuộc khu vực cổng thành Hà Nội), tự vẫn để tuẫn tiết khi mới 53 tuổi.
Trước khi mất, ông để lại bức biểu tuyệt mệnh đầy bi tráng, bày tỏ nỗi lòng xót xa trước vận mệnh đất nước. Sự hy sinh lẫm liệt của Tổng đốc Hoàng Diệu đã trở thành biểu tượng bất tử về lòng trung nghĩa, khí phách hiên ngang của các sĩ tử, danh nhân Việt Nam trước họa ngoại xâm.
