Hoàng Đình Chiến – Người lái xe vượt bom từ trường trên Trường Sơn

Năm 1970, Hoàng Đình Chiến rời quê hương Tam Kỳ, Kim Thành, Hải Dương khi tuổi đời còn rất trẻ. Sau thời gian huấn luyện lái xe tại Trường 255, tháng 10/1970, ông được điều về Đại đội 23, Tiểu đoàn 60, Binh trạm 32, Bộ đội Trường Sơn. Công việc của người lính trẻ là điều khiển những chuyến xe vận chuyển hàng hóa chi viện cho chiến trường miền Nam giữa lúc tuyến đường Hồ Chí Minh đang chịu sự đánh phá dữ dội của máy bay Mỹ.

Hoàng Đình Chiến được giao vào Tổ Mũi nhọn, thường gồm 4–6 xe chạy lấn ngày, vừa vận chuyển hàng, thương binh, vừa làm nhiệm vụ nghi binh, thu hút hỏa lực địch. Những người lính lái xe phải tự tìm đường, tự xử lý tình huống khi đội hình tách ra. Đường dài, nhiều đèo dốc, ngầm suối, bùn lầy; máy bay địch có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Ông dần tích lũy được kinh nghiệm tránh bom, tránh đạn. Khi máy bay OV-10 phát hiện và F-4 chuẩn bị công kích, ông quan sát quy luật bay của đối phương, chờ thời điểm máy bay vào vị trí thuận lợi để bắn rồi cài số lùi, khiến loạt đạn vượt lên phía trước xe. Ở những trọng điểm thường xuyên bị đánh phá theo giờ, ông thuộc từng cao điểm, từng đoạn đường; nếu chưa đến giờ địch đánh thì dừng xe cách xa trọng điểm để chờ qua thời điểm nguy hiểm. Nhờ vậy, dù có tháng địch đánh phá tới 25 ngày, xe và hàng của ông vẫn nhiều lần vượt qua an toàn.

Năm 1971, khi Chiến dịch Đường 9 – Nam Lào diễn ra, mức độ đánh phá trên tuyến vận tải càng khốc liệt. Hoàng Đình Chiến xung phong vượt cung, tăng chuyến; có tháng ông chạy liên tục cả 30 ngày đêm, tranh thủ ngủ trong thời gian bốc dỡ hàng. Chính trong giai đoạn này xảy ra câu chuyện khiến tên tuổi ông gắn với bom từ trường ở đèo Tha Mé.

Giữa tháng 3/1971, sau khi đưa hàng vào Binh trạm 33, Hoàng Đình Chiến cùng Chính trị viên phó Đại đội 23 Nguyễn Đức Vượng trở về. Khi đến chân đèo Tha Mé, họ thấy một đoàn xe dài bị ùn lại. Phía trước còn một quả bom từ trường chưa được xử lý, lực lượng công binh đang tìm cách phá bom nên tuyến đường tạm thời bị phong tỏa.

Nếu chờ xử lý quả bom, đoàn xe có nguy cơ lỡ chuyến và rơi vào thời điểm nguy hiểm khác trên cung đường. Sau khi xin ý kiến chỉ huy, Hoàng Đình Chiến quyết định tiếp tục cho xe tiến lên. Nguyễn Đức Vượng cũng không rời xe, quyết tâm cùng người lái vượt qua trọng điểm.

Khi xe đi được hơn nửa quãng đường, họ nhìn thấy cờ báo hiệu vị trí quả bom. Hoàng Đình Chiến đạp ga tăng tốc. Chiếc xe lao qua.

Một tiếng nổ khủng khiếp vang lên.

Chiếc xe bị hất văng. Hoàng Đình Chiến bất tỉnh. Khi tỉnh lại, ông cảm nhận những vết thương ở cổ, tay, chân; máu chảy từ miệng, mũi và tai. Nguyễn Đức Vượng ngồi bên cạnh cũng bị thương nhưng nhẹ hơn. Công binh và thanh niên xung phong nhanh chóng tiếp cận, đưa hai người đi cấp cứu, đồng thời khắc phục hố bom và đưa chiếc xe bị hỏng về sửa chữa.

Điều đáng nhớ là sau khi điều trị, Hoàng Đình Chiến không rời tuyến vận tải. Ông tiếp tục trở lại buồng lái, tiếp tục những chuyến xe trên Trường Sơn và Đông Nam Bộ. Từ năm 1971 đến 1975, ông vận chuyển gần 1.400 tấn hàng, đưa khoảng 900 chiến sĩ từ miền Bắc vào chiến trường và đưa 480 thương binh về tuyến sau.

Một tư liệu của Báo Quân đội nhân dân còn ghi nhận tổng thành tích trong những năm vận tải của ông là 1.364 tấn hàng, 900 chiến sĩ và 480 thương binh, trên quãng đường khoảng 78.600km; ông đồng thời tiết kiệm được 2.870 lít xăng so với định mức.

Những con số ấy nói lên một phần công việc của người lính lái xe Trường Sơn. Phần còn lại là những đêm chạy xe không bật đèn, những cung đường chỉ có ánh trăng và đèn rùa dẫn lối, những lần máy bay địch bám theo, những trọng điểm phải vượt qua đúng từng phút. Và có một lần, trước mũi xe là một quả bom từ trường chưa nổ.

Hoàng Đình Chiến đã lái xe qua trọng điểm ấy, bị thương nặng nhưng sống sót và trở lại với những chuyến xe tiếp theo. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và vận tải, tháng 10/1976, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.